«بنیامین نتانیاهو» در انتخابات اسرائیل حمایت اکثریتی غیرمنتظره و قاطع از یهودیان این کشور را به دست آورد؛ نتیجه‌ای که با وجود از دست رفتن اکثریت پارلمانی ائتلاف او، ادامه حضورش در مقام نخست‌وزیر موقت را تضمین می‌کند. هم‌زمان، افزایش بی‌سابقه کرسی‌های احزاب عربی و ناکامی ائتلاف مخالفان به رهبری «گادی آیزنکوت»، تشکیل دولت اسرائیل را با پیچیدگی‌های بیشتری روبه‌رو کرده است.
مخالفان نتانیاهو در تشکیل دولت اسرائیل با چالش روبه‌رو هستند
صبح چهارشنبه، با شمارش نزدیک به ۸۶ درصد آرا، سه شبکه اصلی تلویزیونی اسرائیل پیش‌بینی کردند ائتلاف نتانیاهو متشکل از احزاب راست‌گرا، راست افراطی و یهودیان فوق‌ارتدوکس ۵۳ کرسی کنست را به دست آورد. در حالی که ائتلاف مخالفان به رهبری آیزنکوت در مسیر کسب ۴۸ کرسی قرار داشت.
احزاب نماینده شهروندان عرب‌تبار اسرائیل نیز با مشارکت گسترده رأی‌دهندگان در آستانه کسب ۱۹ کرسی قرار گرفتند؛ رقمی بی‌سابقه که می‌تواند بر معادلات سیاسی این کشور تأثیر بگذارد.
با ادامه شمارش آرا، نتایج انتخابات اسرائیل همچنان ممکن بود تغییر کند. اما پیروزی آیزنکوت بیش از پیش دور از دسترس به نظر می‌رسید. ائتلاف او، متشکل از احزاب مخالف نتانیاهو از چپ میانه تا راست تندرو، برخلاف نظرسنجی‌های پیش از انتخابات که از رقابتی نزدیک حکایت داشتند، عملکرد ضعیف‌تری نشان داد.
هرچند ائتلاف نتانیاهو اکثریت خود را در کنست ۱۲۰ کرسی اسرائیل از دست داد، مخالفان او نیز برای کنار زدنش با مانع بزرگی روبه‌رو هستند. آن‌ها برای تشکیل دولت اسرائیل به توافقی دشوار و جلب حمایت گسترده احزاب عرب نیاز دارند. اقدامی که بسیاری از رهبران یهودی با آن مخالفند.
حتی در صورت دستیابی به چنین توافقی، نتانیاهو در جریان مذاکرات تشکیل ائتلاف یا تا برگزاری انتخابات جدید در سال آینده، نخست‌وزیر موقت باقی خواهد ماند.
نتانیاهو خواستار تشکیل دولت راست‌گرا در اسرائیل شد
نتانیاهو پس از ساعت ۳ بامداد چهارشنبه، در مقر انتخاباتی حزب لیکود در اورشلیم، در جمع هوادارانش سخنرانی کرد. همچنین خواستار تشکیل «دولتی ملی، قدرتمند و راست‌گرا» شد.
او ضمن تأکید بر موفقیت‌های نظامی اسرائیل، احتمال ازسرگیری عملیات نظامی مشترک با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، علیه ایران را مطرح کرد.
نتانیاهو گفت: «اسرائیل در کنار شریک خود، رئیس‌جمهور ترامپ، با فرصتی تاریخی و بی‌نظیر روبه‌روست تا تهدید وجودی ایران را یک‌بار برای همیشه از میان بردارد. اما انگیزه‌های پنهان نباید ما را از این مأموریت مقدس منحرف کنند.»
ترامپ پیش‌تر از رأی‌دهندگان اسرائیلی خواسته بود نتانیاهو را در قدرت نگه دارند تا دو رهبر بتوانند «کار را در ایران تمام کنند.» او روز چهارشنبه نیز عملکرد نتانیاهو را «بسیار خوب» توصیف کرد. همچنین مدعی شد حمایت انتخاباتیش کمک زیادی به نخست‌وزیر اسرائیل کرده است.
ترامپ در جریان یک گردهمایی انتخاباتی در تگزاس گفت: «ممکن است پیروزی باشد یا تساوی. در این مورد، تساوی را می‌توان نوعی پیروزی دانست، چون با یک بازی بزرگ شطرنج روبه‌رو هستیم.»
با این حال، احتمال تشکیل دولت موقت بدون اکثریت پارلمانی بر بازارهای مالی اسرائیل تأثیر منفی گذاشت. ارزش «شکل»، واحد پول این کشور، حدود ۱.۶ درصد کاهش یافت و هر دلار آمریکا به حدود ۳.۱۰ شکل رسید. شاخص‌های اصلی بورس تل‌آویو نیز بیش از ۳ درصد افت کردند.
آیزنکوت: نتانیاهو اعتماد مردم را از دست داده است
گادی آیزنکوت با پذیرش ادامه فعالیت نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر موقت، گفت او حمایت عمومی را از دست داده و باید از سیاست کناره‌گیری کند. آیزنکوت همچنین هشدار داد که نتانیاهو ممکن است از مسائل امنیتی برای پیشبرد اهداف سیاسی خود استفاده کند.
او خطاب به رؤسای نهادهای امنیتی و دستگاه خدمات کشوری گفت: «نتانیاهو نخست‌وزیری موقت است که نه اختیار لازم را دارد و نه از اعتماد مردم برخوردار است.» آیزنکوت افزود: «به یاد داشته باشید که شما فقط در خدمت کشور و منافع شهروندان اسرائیل هستید. در برابر هرگونه تلاش برای به چالش کشیدن خود ایستادگی کنید.»
او خطاب به نتانیاهو نیز هشدار داد: «جرئت نکن امنیت اسرائیل را در خدمت نیازهای سیاسی خود قرار دهی.»
این انتخابات نخستین انتخابات سراسری اسرائیل از زمان حملات هفتم اکتبر بود. حملاتی که در جریان آن، نیروهای تحت رهبری حماس ۱۲۰۰ نفر را کشتند و ۲۵۱ نفر را به گروگان گرفتند. این حملات احساس امنیت اسرائیلی‌ها را در هم شکست. همچنین به آغاز جنگ‌هایی در غزه، لبنان و ایران انجامید.
جنگ غزه که بخش‌های گسترده‌ای از این منطقه را ویران کرد و به کشته شدن ۷۴ هزار فلسطینی انجامید، اسرائیل را در عرصه بین‌المللی بیش از پیش منزوی کرده است. افکار عمومی جهان نیز به‌شکلی چشمگیر علیه اسرائیل تغییر کرده؛ روندی که حتی نزدیک‌ترین متحد این کشور، آمریکا، را دربر گرفته است.
نتانیاهو با حکم بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی در لاهه به اتهام جنایات جنگی روبه‌روست؛ اتهاماتی که آن‌ها را مضحک می‌خواند. او همچنین در داخل اسرائیل با پرونده‌های فساد مواجه است و این اتهامات را توطئه‌ای از سوی ساختار حاکم می‌داند.
تثبیت جریان راست در سیاست اسرائیل
تداوم حمایت بیشتر یهودیان اسرائیل از نتانیاهو، نشانه‌ای از تغییر بنیادین در فضای سیاسی این کشور است؛ تغییری که او به‌عنوان چهره مسلط سیاست اسرائیل در دوران معاصر، نقشی محوری در شکل‌گیری آن داشته است.
ملی‌گرایی صریح یهودی، حمایت از شهرک‌سازی در سرزمین‌های اشغالی فلسطین و بی‌اعتنایی به انتقادهای خارجی، اکنون به جریان غالب در سیاست اسرائیل تبدیل شده است. در مقابل، جریان چپ میانه که در نیمه نخست تاریخ این کشور بر سیاست آن تسلط داشت و مذاکراتی را برای جدایی اسرائیل از سرزمین‌های فلسطینی پیش برده بود، به حاشیه رانده شده است.
تقریباً همه احزاب یهودی اسرائیل اکنون با موضع نتانیاهو در مخالفت با تشکیل کشور مستقل فلسطین همسو هستند؛ راهکاری که از دهه ۱۹۹۰ و زمان آغاز نخستین دوره نخست‌وزیری او، مبنای مذاکرات صلح مورد حمایت جامعه بین‌المللی بوده است.
نتانیاهو پس از دوره‌ای دوری از قدرت، در سال ۲۰۰۹ دوباره به نخست‌وزیری رسید و از آن زمان تاکنون، به‌جز یک دوره ۱۸ماهه، در قدرت باقی مانده است. در آن دوره، ائتلافی شکننده از مخالفانش پس از چهار انتخابات بی‌نتیجه در فاصله دو سال توانست او را از قدرت کنار بزند.
مشارکت بی‌سابقه و افزایش کرسی‌های احزاب عربی
انتخابات روز سه‌شنبه از سوی حامیان و مخالفان نتانیاهو نقطه عطفی برای آینده اسرائیل توصیف می‌شد. اهمیت این رقابت، مشارکت رأی‌دهندگان را به ۷۷.۷ درصد رساند؛ بالاترین میزان در بیش از دو دهه گذشته.
میزان مشارکت در میان شهروندان عرب‌تبار اسرائیل، که بیش از یک‌پنجم جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند، به‌ویژه بالا بود. نمایندگان این جامعه در طول تاریخ اسرائیل عموماً از حضور در کابینه محروم مانده‌اند.
بسیاری از این رأی‌دهندگان در واکنش به آنچه نژادپرستی آشکار در دولت نتانیاهو می‌دانند، پای صندوق‌های رأی رفتند. در کابینه او، رهبر حزبی حضور دارد که پیش‌تر به دلیل تحریک نفرت نژادی علیه اعراب محکوم شده است.
با انتشار نظرسنجی‌های خروج از حوزه‌های رأی‌گیری، مقر ائتلاف «فهرست مشترک» متشکل از چند حزب عربی، از سوت و تشویق هواداران پر شد. «فاتن غطاس»، نامزد این ائتلاف، گفت: «ما اشغالگری و نژادپرستی را نمی‌پذیریم و در اینجا خواهیم ماند.»
ائتلافی که در گذشته توانسته بود نتانیاهو را از قدرت کنار بزند، به حمایت یک حزب کوچک عربی متکی بود. اما عملکرد ضعیف‌تر از انتظار آیزنکوت به این معناست که مخالفان نتانیاهو اکنون برای تشکیل دولت به حمایت ائتلاف فهرست مشترک نیاز دارند. ائتلافی که پذیرش نقش آن در ساختار قدرت، از زمان تأسیس اسرائیل برای بسیاری از رهبران یهودی غیرقابل قبول بوده است.
در مجموع، نتایج اولیه انتخابات اسرائیل نشان می‌دهد که نتانیاهو، با وجود از دست دادن اکثریت پارلمانی، همچنان از پایگاه قدرتمندی در میان رأی‌دهندگان یهودی برخوردار است. در مقابل، مخالفان او برای پایان دادن به حضور طولانی‌مدتش در قدرت باید بر اختلافات سیاسی غلبه کنند و درباره همکاری با احزاب عربی به توافق برسند؛ مسیری که با توجه به مواضع احزاب یهودی، دشوار به نظر می‌رسد.
منبع: رویترز
