روزنامه فایننشال تایمز گزارش داد دست‌کم چهار شناور مرتبط با ایران در هفته‌های اخیر، هم‌زمان با افزایش تهدیدهای مقام‌های حکومت ایران علیه زیرساخت‌های دیجیتال منطقه، در نزدیکی مسیر کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج عمان رفتارهای غیرمعمولی از جمله توقف طولانی، تغییر مسیر و خاموش‌کردن سامانه‌های ردیابی داشته‌اند. با این حال، تاکنون شواهد مستقلی از تلاش برای خرابکاری یا آسیب‌دیدن این کابل‌ها منتشر نشده است.
توقف و تغییر مسیر شناورها در نزدیکی کابل‌های ارتباطی زیردریایی
فایننشال تایمز روز جمعه ۱۵ آبان، به نقل از شرکت تحلیل اطلاعات دریایی ویندوارد (Windward) نوشت که سه فروند از شناورهای شناسایی‌شده نفتکش‌های تحت تحریم آمریکا و چهارمین شناور یک قایق کوچک ماهیگیری با پرچم ایران بوده است.
بر اساس داده‌های سامانه شناسایی خودکار کشتی‌ها (AIS) و تصاویر ماهواره‌ای، این شناورها پس از نزدیک‌شدن به مسیر کابل‌های ارتباطی زیردریایی ، سرعت خود را کاهش داده، تغییر مسیر داده یا برای مدتی در محدوده مشخصی باقی مانده‌اند. همچنین سامانه‌های ردیابی برخی از آن‌ها در مقاطع مختلف خاموش شده است.
به گفته ویندوارد، این رفتارها با الگوی معمول کشتی‌هایی که در منطقه منتظر بارگیری نفت هستند تفاوت دارد. یکی از شناورهای بررسی‌شده، نفتکش «سلستیال سی» بود که ۱۴ اکتبر بیش از چهار ساعت در مسیری حلقه‌ای در نزدیکی کابل ۲ آفریقا حرکت کرد و روز بعد، ارسال اطلاعات موقعیت خود را در محدوده میان مسیرهای این کابل و کابل «دروازه خلیج بنگال» متوقف کرد.
در نمونه‌ای دیگر، یک نفتکش حدود ۱۰ روز با سرعت کمتر از یک گره دریایی در نزدیکی چند مسیر ارتباطی حرکت کرد. همچنین سامانه ردیابی آن چندین بار، از جمله برای بیش از ۳۳ ساعت، از دسترس خارج شد.
همچنین یک شناور ماهیگیری ایرانی بین ۲۱ تا ۲۶ اکتبر در محدوده کابل‌های «اروپا–هند گیت‌وی» و «ترنس‌ورلد» مشاهده شده است.
احتمال شناسایی مسیر کابل‌ها یا آماده‌سازی برای خرابکاری
شرکت ویندوارد معتقد است الگوی حرکتی این شناورها می‌تواند با شناسایی مسیر کابل‌های ارتباطی زیردریایی یا آماده‌سازی برای کارگذاری مین و مواد منفجره در زمان خاموش‌بودن سامانه‌های ردیابی سازگار باشد.
با این حال، تحلیلگران تأکید کرده‌اند که چنین تحرکاتی به‌تنهایی قصد خرابکاری را اثبات نمی‌کند. همچنین خاموش‌کردن سامانه‌های موقعیت‌یاب نیز لزوماً به معنای فعالیت غیرقانونی نیست. تاکنون هیچ مدرک مستقلی درباره آسیب‌زدن این شناورها به کابل‌ها یا کارگذاری مواد منفجره در منطقه ارائه نشده است.
تهدیدهای مقام‌های ایران در مورد زیرساخت‌های دیجیتال منطقه
این تحرکات در شرایطی گزارش شده که مقام‌های حکومت ایران در ماه‌های اخیر از احتمال هدف قرار دادن زیرساخت‌های ارتباطی و فناوری منطقه در صورت ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل به ایران سخن گفته‌اند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پیش‌تر تهدید کرده بود در صورت حمله نظامی مجدد آمریکا، کابل‌های زیردریایی خلیج عمان، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی در خاورمیانه هدف قرار خواهند گرفت.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز با اشاره به عبور کابل‌های مهم اینترنتی از تنگه هرمز، از احتمال رونمایی از اهداف و تسلیحات جدید در صورت تشدید درگیری‌ها سخن گفته بود. یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه، هم هشدار داده بود که در صورت هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های ایران، کابل‌های اینترنتی عبوری از تنگه هرمز در امان نخواهند بود.
خبرگزاری رویترز نیز پیش‌تر به نقل از دو مقام ارشد امنیتی جمهوری اسلامی گزارش داده بود که تهران برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی دریایی در صورت ازسرگیری جنگ با آمریکا و اسرائیل برنامه‌هایی تهیه کرده است. یکی از این مقام‌ها مدعی شده بود که ایران امکان تخریب این کابل‌ها و جلوگیری از تعمیر آن‌ها را دارد.
وابستگی کشورهای خلیج فارس به کابل‌های زیردریایی
اهمیت این تحرکات به نقش حیاتی کابل‌های فیبر نوری زیردریایی در انتقال داده‌های بین‌المللی بازمی‌گردد. بر اساس اطلاعات شرکت تحقیقاتی تل‌جئوگرافی (TeleGeography)، شش کابل ارتباطی فعال از تنگه هرمز عبور می‌کنند و سه سامانه دیگر نیز در دست ساخت هستند.
کابل‌هایی مانند ۲آفریقا و فالکون، کشورهای حاشیه خلیج فارس را به شبکه‌های ارتباطی آسیا، آفریقا و اروپا متصل می‌کنند. عراق، کویت، بحرین و قطر نیز برای دسترسی به اینترنت بین‌المللی به این مسیرها وابستگی دارند.
هرگونه اختلال گسترده در این شبکه‌ها می‌تواند علاوه بر خدمات اینترنتی، فعالیت بانک‌ها، تراکنش‌های مالی، تجارت الکترونیک و خدمات رایانش ابری را تحت تأثیر قرار دهد. این مساله با توجه به سرمایه‌گذاری کشورهای منطقه در توسعه مراکز داده و زیرساخت‌های هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
با این حال، میزان پیامدهای احتمالی آسیب به کابل‌های زیردریایی خلیج عمان به ظرفیت مسیرهای جایگزین ارتباطی نیز بستگی دارد. درنتیجه اختلال در این زیرساخت‌ها می‌تواند آثار اقتصادی و ارتباطی گسترده‌ای در کشورهای منطقه به همراه داشته باشد.
منابع: رادیوفردا، زومیت، ایران‌وایر
