تازه‌ترین نظرسنجی مرکز افکارسنجی ملت وابسته به مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد ۵۰٫۵ درصد افرادی که درآمد خود یا سرپرست خانوارشان به اینترنت وابسته است، در پی قطعی اخیر با کاهش درآمد مواجه شده‌اند. در همین گروه، ۹٫۶ درصد شغل خود را از دست داده‌اند. این پیمایش همچنین از نارضایتی گسترده از وضعیت اینترنت، استفاده ۶۴٫۷ درصدی از فیلترشکن و گسترش کاربرد هوش مصنوعی در ایران حکایت دارد.
وضعیت اینترنت در ایران؛ از کاهش درآمد تا بیکاری
قطع اینترنت بین‌الملل در دی‌ماه ۱۴۰۴ و دوره‌ی نزدیک به سه‌ماهه از ۹ اسفند همان سال تا ۴ خرداد ۱۴۰۵، علاوه بر محدود کردن دسترسی کاربران به خدمات آنلاین، بر وضعیت شغلی بخشی از آنها تأثیر گذاشت.
بر اساس این نظرسنجی، ۵۶ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند درآمد خود یا سرپرست خانوارشان به اینترنت وابسته است. در ۱۲٫۲ درصد موارد، بخش زیادی از درآمد و در ۵٫۷ درصد موارد، تمام درآمد خانوار به اینترنت وابستگی داشته است.
از میان ۶۰۰ نفری که درآمدشان به اینترنت وابسته بوده، ۵۰٫۵ درصد کاهش درآمد، ۹٫۶ درصد از دست دادن شغل و ۱٫۹ درصد تغییر شغل را گزارش کرده‌اند. در مقابل، ۳۷٫۴ درصد گفته‌اند قطعی اینترنت تغییری در وضعیت شغلی آنها ایجاد نکرده است.
این ارقام به گروهی از پاسخ‌دهندگان مربوط است که درآمدشان به اینترنت وابسته بوده و قابل تعمیم به کل جمعیت شاغل کشور نیست؛ با این حال، از پیامدهای اقتصادی اختلال اینترنت برای بخشی از کاربران حکایت دارد.
اینترنت کند و گران؛ نارضایتی کاربران ادامه دارد
مشکلات کاربران به دوره‌های قطعی اینترنت محدود نمی‌شود. در ارزیابی سرعت اتصال، ۲۱٫۳ درصد پاسخ‌دهندگان اینترنت خود را «خیلی ضعیف» و ۳۷٫۵ درصد «ضعیف» توصیف کرده‌اند. در مقابل، ۳۶٫۴ درصد سرعت را خوب و تنها ۲٫۶ درصد خیلی خوب دانسته‌اند.
مشکلات سرعت در میان افرادی که از اینترنت برای خریدوفروش استفاده می‌کنند، بیشتر است؛ ۷۶٫۷ درصد این گروه سرعت اتصال خود را ضعیف یا خیلی ضعیف ارزیابی کرده‌اند.
قیمت بسته‌های اینترنت موبایل نیز نارضایتی گسترده‌ای ایجاد کرده است. ۲۷٫۸ درصد کاربران اصلا از قیمت بسته‌ها رضایت ندارند و ۴۵٫۷ درصد رضایت کمی دارند. در میان افرادی که روزانه دست‌کم پنج ساعت آنلاین هستند، ۹۰ درصد از قیمت اینترنت ناراضی‌اند یا رضایت اندکی دارند.
با وجود این، ۴۱٫۳ درصد حاضرند برای اینترنت سریع‌تر هزینه‌ی بیشتری بپردازند. اما ۵۱٫۳ درصد ترجیح می‌دهند قیمت و سرعت فعلی حفظ شود. همچنین ۲۸٫۴ درصد خواستار ثابت ماندن قیمت هر گیگابایت در سطح ۱۰ هزار تومان مطرح‌شده در سوال بوده‌اند و ۱۷٫۹ درصد کاهش قیمت یا رایگان شدن اینترنت را ترجیح داده‌اند.
رفع فیلترینگ؛ مطالبه‌ی اصلی کاربران
در میان مطالبات مردم برای بهبود وضعیت اینترنت، رفع فیلترینگ با ۳۸٫۷ درصد در رتبه‌ی نخست قرار دارد. افزایش سرعت اینترنت با ۲۲٫۴ درصد دوم است و تقویت شبکه‌های اجتماعی داخلی با ۱۷٫۱ درصد و کاهش قیمت اینترنت با ۱۵٫۸ درصد، به‌ترتیب در جایگاه سوم و چهارم قرار گرفته‌اند.
بر اساس این پیمایش، ۶۴٫۷ درصد پاسخ‌دهندگان برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی خارجی از فیلترشکن استفاده می‌کنند. این سهم در میان افراد ۱۵ تا ۳۵ ساله به ۷۶٫۸ درصد و در میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی به ۷۷٫۶ درصد می‌رسد. همچنین در مراکز استان‌ها نیز ۷۲٫۹ درصد از فیلترشکن استفاده می‌کنند.
در میان کاربران فیلترشکن، ۵۰٫۱ درصد رفع فیلترینگ را مهم‌ترین اولویت می‌دانند؛ این رقم در میان افرادی که از فیلترشکن استفاده نمی‌کنند، ۲۵٫۱ درصد است.
در مجموع، ۷۱٫۷ درصد پاسخ‌دهندگان از عملکرد دولت چهاردهم در بهبود وضعیت اینترنت رضایت ندارند یا رضایتشان اندک است. این نارضایتی در میان دانشگاهیان، شاغلان بخش خصوصی و صاحبان مشاغل آزاد بیشتر دیده می‌شود. همچنین ۳۷٫۶ درصد پاسخ‌دهندگان دانشگاهی گفته‌اند که اصلاً از عملکرد دولت در این زمینه رضایت ندارند.
هوش مصنوعی؛ کاربرد گسترده در آموزش و کار
بخش دیگری از نظرسنجی به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی اختصاص دارد. ۴۱٫۶ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند از این ابزارها استفاده می‌کنند؛ ۲۶٫۹ درصد گاهی و ۱۴٫۷ درصد عمدتا از آنها بهره می‌برند.
چت‌جی‌پی‌تی با سهم ۷۸٫۶ درصدی، پرکاربردترین ابزار در میان استفاده‌کنندگان است. جمنای با ۳٫۹ درصد، دیپ‌سیک و کلاد هرکدام با ۳٫۸ درصد و گراک با ۱٫۱ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
آموزش و مهارت‌آموزی با ۳۰٫۵ درصد و فعالیت‌های شغلی با ۲۸٫۹ درصد، مهم‌ترین کاربردهای اعلام‌شده هستند. مشاوره پزشکی و حقوقی با ۲۰٫۷ درصد و پژوهش و فعالیت علمی با ۱۹٫۲ درصد نیز از دیگر موارد استفاده‌اند. همچنین ۷۰٫۱ درصد کاربران اعتماد زیاد یا خیلی زیادی به پاسخ‌های این ابزارها دارند.
در مقابل، ۳۶٫۱ درصد از ۷۲۲ نفری که با هوش مصنوعی آشنا بوده‌اند یا تجربه استفاده از آن را داشته‌اند، نگران تضعیف توانایی تفکر و مهارت‌های انسانی هستند. ارائه‌ی اطلاعات نادرست با ۲۳٫۱ درصد و جایگزینی برخی مشاغل با ۱۷٫۷ درصد، دیگر نگرانی‌های مطرح‌شده‌اند.
این نظرسنجی با مصاحبه‌ی تلفنی از ۱۱۰۰ نفر ۱۵ سال به بالا در سراسر کشور، از ۲۱ تیر تا ۴ مرداد ۱۴۰۵ انجام شده است. نتایج آن نشان می‌دهد وابستگی اقتصادی و آموزشی به اینترنت و فناوری‌های جدید افزایش یافته، اما قطعی، فیلترینگ، سرعت پایین و هزینه‌ی دسترسی همچنان از مشکلات اصلی کاربران است.
منبع: زومون
