با نزدیک‌شدن فصل سرما، نگرانی از تکرار محدودیت‌های انرژی در صنایع افزایش یافته است. پس از آنکه خاموشی برخی شهرک‌های صنعتی در تابستان امسال به روزانه ۲۰ ساعت رسید، حالا کمبود گاز و احتمال کاهش سوخت نیروگاه‌ها در ایران نیز به نگرانی‌ها اضافه شده است؛ وضعیتی که می‌تواند بار دیگر تولید، اشتغال و صادرات را تحت فشار قرار دهد.
خاموشی؛ راهکار تکراری مدیریت بحران
بر اساس آمارهای منتشرشده، میانگین خاموشی ناشی از کمبود تولید و مدیریت بار از حدود ۳٫۶۴ دقیقه در روز در سال ۱۴۰۱ به ۱۹٫۲۱ دقیقه در سال ۱۴۰۳ رسید؛ افزایشی بیش از پنج برابر.
قطعی برق صنایع در ایران تنها به توقف چندساعته‌ی تولید محدود نمی‌شود و می‌تواند به هدررفت مواد اولیه، تأخیر در تحویل سفارش‌ها و از دست رفتن بازارهای صادراتی منجر شود. با این حال، محدودیت‌ها بدون توجه کافی به تفاوت صنایع و هزینه‌ی اقتصادی قطع برق، ممکن است بار اصلی ناترازی را بر دوش تولیدکنندگان بگذارد.
وعده‌ی توسعه‌ی برق و پرسش از عملکرد
تابستان ۱۴۰۴، توسعه ۴٫۷ گیگاوات ظرفیت خورشیدی تا تابستان ۱۴۰۵ به عنوان یکی از راهکارهای عبور از بحران مطرح شد. اما تابستان ۱۴۰۵ با ناترازی اعلام‌شده حدود ۱۳ هزار و ۶۴۰ مگاوات سپری شد.
برای ارزیابی عملکرد، باید مشخص شود چه میزان از ظرفیت وعده‌داده‌شده به بهره‌برداری رسیده است. همچنین چه مقدار برق در ساعات اوج مصرف در اختیار شبکه قرار گرفته است. ظرفیت اسمی نیروگاه‌ها به تنهایی نشان‌دهنده‌ی توان واقعی شبکه برای تأمین تقاضا نیست.
کمبود گاز؛ تهدید تازه برای تولید برق
در زمستان، افزایش مصرف خانگی گاز می‌تواند سوخت نیروگاه‌ها را محدود کند و کمبود گاز را به کاهش تولید برق پیوند بزند. در گزارش‌های مربوط به ناترازی گاز، کسری روزانه حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب مطرح شده است. هرچند تاریخ و مبنای محاسبه‌ی این رقم باید مشخص باشد.
در چنین شرایطی، مدیریت ذخایر سوخت مایع، آمادگی نیروگاه‌ها و افزایش راندمان تولید اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. تبدیل نیروگاه‌های گازی واجد شرایط به سیکل ترکیبی نیز می‌تواند با استفاده از حرارت خروجی، تولید برق را بدون افزایش متناسب مصرف سوخت بالا ببرد.
سه ضرورت برای جلوگیری از تکرار بحران
برای کاهش خسارت به صنایع، سه اقدام ضروری است: انتشار برنامه‌ی شفاف محدودیت برق و تأمین سوخت در زمستان، اعلام منظم شاخص‌هایی مانند ذخایر سوخت و میزان محدودیت واقعی صنایع، و تعیین نهادی مشخص برای هماهنگی و پاسخ‌گویی درباره‌ی مدیریت هم‌زمان برق و گاز.
قطعی برق صنایع در ایران ممکن است در شرایط اضطراری اجتناب‌ناپذیر باشد. اما نبود برنامه‌ی قابل پیش‌بینی، هزینه‌ی آن را برای تولیدکنندگان افزایش می‌دهد. اگر اولویت‌بندی اقتصادی، اطلاع‌رسانی به‌موقع و پاسخ‌گویی روشن در دستور کار قرار نگیرد، صنعت بار دیگر هزینه‌ی اصلی ناترازی انرژی را خواهد پرداخت؛ هزینه‌ای که پیامدهای آن به کارخانه‌ها محدود نمی‌ماند و اشتغال و صادرات را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
منبع: خبرآنلاین
