سخنگوی سازمان نظام پزشکی با هشدار درباره کاهش تمایل پزشکان به فعالیت در حوزه درمان، مشکلات معیشتی، افت جایگاه پزشکان عمومی و کاهش سهم سلامت از اقتصاد کشور را از عوامل تضعیف نظام سلامت دانست. روندی که به گفته او، علاوه بر مهاجرت نیروی انسانی، به خروج پزشکان از حرفه درمان و گرایش آنان به مشاغل پردرآمدتر و درنتیجه کمبود پزشک در ایران منجر شده است.
کاهش سهم سلامت و دشوارتر شدن فعالیت پزشکان
رضا لاری‌پور، سخنگوی سازمان نظام پزشکی، در گفت‌وگو با ایلنا اعلام کرد سهم هزینه‌های سلامت از تولید ناخالص داخلی (GDP) که در برخی مقاطع بیش از هشت درصد بود، اکنون به کمتر از چهار درصد رسیده است. به گفته او، این کاهش در کنار تورم شدید و افزایش هزینه‌های زندگی، شرایط فعالیت حرفه‌ای و تأمین معیشت را برای پزشکان دشوار کرده است.
لاری‌پور با اشاره به مشکلات پزشکان جوان و تازه‌فارغ‌التحصیل‌شده گفت حتی برخی متخصصان و فوق‌تخصص‌ها نیز برای تأمین هزینه‌های زندگی و راه‌اندازی مطب با دشواری روبه‌رو هستند. افزایش نرخ ارز و نوسانات قیمت تجهیزات پزشکی نیز توان بسیاری از پزشکان عمومی را برای تأسیس مطب مستقل کاهش داده است.
پزشکان عمومی؛ از درمان تا مشاغل دیگر
به گفته سخنگوی سازمان نظام پزشکی، تمرکز بیش از حد بر تخصص‌گرایی و بی‌توجهی به جایگاه پزشکان عمومی باعث شده است این گروه نتواند متناسب با توانمندی‌های خود در نظام سلامت فعالیت کند. در نتیجه، بسیاری از بیماران حتی برای مشکلات ساده به متخصصان مراجعه می‌کنند؛ الگویی که هزینه‌های درمان را برای بیماران، بیمه‌ها و کل نظام سلامت افزایش می‌دهد.
لاری‌پور معتقد است تقویت جایگاه پزشک عمومی می‌تواند دسترسی مردم به خدمات درمانی را بهبود دهد. همچنین از تحمیل هزینه‌های غیرضروری جلوگیری کند. با این حال، پرداخت نامناسب و محدودیت‌های اقتصادی موجب شده است برخی پزشکان عمومی به حوزه‌هایی مانند خدمات زیبایی یا مشاغل خارج از نظام سلامت روی بیاورند؛ فعالیت‌هایی که گاهی درآمد بیشتر، ساعات کاری کمتر و موانع ورود کمتری دارند.
او تأکید کرد هزینه‌های بالای مسکن و دشواری تأمین زندگی، تنها پزشکان عمومی را تحت تأثیر قرار نداده و دستیاران تخصصی و برخی متخصصان را نیز با مشکلات جدی مواجه کرده است.
مهاجرت پزشکان ایرانی یا خروج از حرفه پزشکی
لاری‌پور با اشاره به تداوم مشکلات جامعه پزشکی طی دست‌کم دو دهه گذشته، خالی ماندن برخی ظرفیت‌های دستیاری تخصصی و فوق‌تخصصی را یکی از نشانه‌های این وضعیت دانست.
به ارزیابی او، در پنج سال گذشته مهاجرت پزشکان عمومی از سایر گروه‌های پزشکی در ایران بیشتر بوده است. هرچند اکنون پزشکان متخصص و فوق‌تخصص نیز سهم قابل‌توجهی در این روند دارند. مهاجرت داروسازان، ماماها، فیزیوتراپیست‌ها و دیگر اعضای کادر درمان نیز بر نگرانی‌ها درباره حفظ نیروی انسانی حوزه سلامت افزوده است.
به گفته سخنگوی سازمان نظام پزشکی، محدودیت‌های اقتصادی و سیاسی کشورهای مقصد و اشباع بازار کار ممکن است فرصت مهاجرت را کاهش دهد. از سوی دیگر، افزایش نرخ ارز هزینه خروج از کشور را به‌شدت بالا برده است. بنابراین، کاهش احتمالی آمار مهاجرت لزوماً به معنای بهبود شرایط داخلی یا افزایش رضایت نیروهای متخصص نیست.
او این وضعیت را زمینه‌ساز نوع دیگری از خروج نیروی انسانی دانست: پزشکانی که امکان مهاجرت ندارند، ممکن است فعالیت درمانی را کنار بگذارند و به مشاغل دیگر روی آورند. پدیده‌ای که می‌توان آن را «مهاجرت شغلی» نامید.
هشدار درباره افزایش ظرفیت پذیرش پزشکی
سخنگوی سازمان نظام پزشکی همچنین نسبت به افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی و داروسازی بدون تأمین زیرساخت‌های آموزشی هشدار داد. به گفته او، افزایش تعداد دانشجویان بدون استاد کافی، فضای آموزشی مناسب، تجهیزات و منابع مالی لازم می‌تواند کیفیت آموزش را کاهش دهد و مشکلات بازار کار را تشدید کند.
لاری‌پور با اشاره به توانمندی‌های نظام سلامت ایران در بسیاری از حوزه‌های درمانی و جراحی تأکید کرد که توسعه آموزش پزشکی باید متناسب با نیازهای واقعی کشور و امکانات موجود انجام شود. افزایش تعداد فارغ‌التحصیلان، بدون توجه به کیفیت آموزش و شرایط اشتغال، به‌تنهایی راه‌حل کمبود نیروی انسانی و کمبود پزشک در ایران نیست.
کمبود پزشک و فشار اقتصادی در ایران؛ درمانگاه‌ها و بیماران زیر فشار
به گفته لاری‌پور، افزایش حضور پزشکان عمومی در درمانگاه‌ها و اجاره مشترک مطب از سوی چند پزشک، از جمله پیامدهای دشوارتر شدن فعالیت مستقل است. این الگو می‌تواند هزینه‌های پزشکان را کاهش دهد، اما گاهی دسترسی بیماران به پزشک موردنظرشان را محدود می‌کند.
او هشدار داد تعرفه‌های پایین و مشکلات مالی ممکن است برخی درمانگاه‌ها را به تعطیلی بکشاند یا مراکز دیگر را برای جبران هزینه‌ها به سمت ارائه خدمات غیرضروری و ایجاد تقاضای القایی سوق دهد؛ پیامدهایی که هم برای بیماران و هم برای نظام سلامت زیان‌بار است.
ضرورت اصلاح سیاست‌های سلامت
لاری‌پور خواستار بازنگری در قوانین و دستورالعمل‌های حوزه سلامت، توجه بیشتر به سهم این بخش از تولید ناخالص داخلی و ارتقای جایگاه حرفه‌ای پزشکان عمومی شد. او همچنین تأکید کرد که ارزیابی جامعه پزشکی نباید صرفاً بر اخبار مربوط به تخلفات مالی متمرکز باشد و باید خدمات بخش بزرگی از پزشکان و شرایط دشوار کاری آنان نیز دیده شود.
به گفته سخنگوی سازمان نظام پزشکی، فعالیت‌های داوطلبانه پزشکان، از جمله حضور در اردوهای جهادی و ارائه خدمات درمانی رایگان، بخشی از ظرفیت اجتماعی این گروه است که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.
او تأکید کرد حمایت از جامعه پزشکی نباید به قدردانی کلامی محدود بماند؛ بهبود شرایط معیشتی، حفظ شأن حرفه‌ای و فراهم کردن امکان فعالیت مؤثر پزشکان، برای جلوگیری از خروج نیروی متخصص از چرخه درمان و حفظ کیفیت خدمات سلامت ضروری است.
منبع: ایلنا
