تشدید حملات حوثی‌های یمن به فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی عربستان، «محمد بن‌سلمان» را با بحرانی امنیتی و اقتصادی روبه‌رو کرده است که می‌تواند برنامه‌ی بلندپروازانه‌ی او برای تحول اقتصادی کشور را به خطر بیندازد. هم‌زمان، این بحران ممکن است فرصتی برای «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل، فراهم کند تا با عملیات احتمالی علیه حوثی‌ها، موقعیت سیاسی خود را پیش از انتخابات تقویت کند و زمینه‌ی نزدیکی بیشتر به ریاض را فراهم آورد.
حملات حوثی‌های یمن به عربستان؛ تهدیدی فراتر از امنیت
حملات موشکی و پهپادی حوثی‌های یمن به زیرساخت‌های حیاتی عربستان، آسیب‌پذیری این کشور را آشکار کرده است. فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض چندین بار هدف حمله قرار گرفته و حملات به تأسیسات نفتی و خط لوله‌ی انتقال نفت از شرق به غرب نیز نگرانی‌ها درباره‌ی امنیت زیرساخت‌های راهبردی کشور را افزایش داده است.
روزنامه‌ی تلگراف گزارش داده است که حدود ۸۵ درصد پروازهای ورودی و خروجی فرودگاه ریاض لغو شده‌اند. نگرانی‌های امنیتی و اختلال در پروازها همچنین شماری از مدیران ارشد شرکت‌های نفتی بزرگ، از جمله اکسون‌موبیل، توتال‌انرژیز، شل و بی‌پی، را به لغو سفر خود برای شرکت در کنفرانس شورای جهانی نفت در ریاض واداشته است. برخی شرکت‌های بین‌المللی نیز سفرهای خود را لغو کرده یا شمار اعضای هیات‌هایشان را کاهش داده‌اند.
مقام‌های سعودی هشدار داده‌اند که ذخایر موشک‌های رهگیر کشور در پی تداوم حملات رو به کاهش است. ریاض اکنون برای تقویت دفاع هوایی خود به دنبال خرید سامانه‌های پدافندی، جذب نیروهای خارجی و دریافت کمک از پاکستان است.
چشم‌انداز ۲۰۳۰ زیر فشار جنگ
بحران امنیتی، برنامه‌ی محمد بن‌سلمان برای کاهش وابستگی اقتصاد عربستان به نفت و جذب سرمایه‌گذاری خارجی را نیز تهدید می‌کند. پروژه‌های پرهزینه‌ای مانند شهر آینده‌نگر نئوم با تأخیر و بازنگری روبه‌رو شده‌اند و ریاض برای تأمین هزینه‌های اکسپوی ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ به منابع مالی قابل‌توجهی نیاز دارد.
بر اساس داده‌های مؤسسه‌ی کپیتال اکونومیکس، اقتصاد غیرنفتی عربستان در سه‌ماهه‌ی دوم سال ۲۰۲۶ در مقایسه با سه‌ماهه‌ی نخست کوچک‌تر شده است. وزارت دارایی این کشور نیز انقباض ۳.۶ درصدی اقتصاد در سال جاری را پیش‌بینی کرده است.
اختلال در هوانوردی و نگرانی درباره‌ی امنیت کشور می‌تواند به گردشگری، سرمایه‌گذاری خارجی و اعتبار عربستان به عنوان میزبان رویدادهای بین‌المللی آسیب بزند. در نتیجه، بحران یمن دیگر صرفا یک مساله‌ی نظامی نیست و مستقیما با مهم‌ترین اهداف اقتصادی بن‌سلمان ارتباط پیدا کرده است.
چرا ریاض در مهار حوثی‌ها ناکام مانده است؟
عربستان از سال ۲۰۱۵ با حمایت از دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده‌ی یمن وارد جنگ با حوثی‌ها شد، اما حملات گسترده‌ی ائتلاف سعودی به شکست این گروه منجر نشد و درگیری‌ها سرانجام در سال ۲۰۲۲ به آتش‌بس رسید.
با آغاز جنگ آمریکا و ایران، بن‌سلمان کوشید از ورود مستقیم عربستان به رویارویی با تهران جلوگیری کند. همچنین کانال‌های دیپلماتیک را باز نگه دارد. با این حال، حملات اخیر حوثی‌های یمن به عربستان نشان داد که ریاض نمی‌تواند خود را از پیامدهای جنگ منطقه‌ای مصون نگه دارد.
به نوشته‌ی وال‌استریت ژورنال، برخی مقام‌های سعودی تصور می‌کردند حوثی‌ها پس از تحمل خسارات حملات آمریکا و اسرائیل، بر اساس منافع مستقل خود تصمیم خواهند گرفت. اما گسترش حملات نشان داد که ارزیابی ریاض از تهدید این گروه ممکن است دقیق نبوده باشد.
عربستان برای عقب راندن حوثی‌ها از واشینگتن درخواست کمک نظامی مستقیم کرده است. اما آمریکا تاکنون به اعزام مستشاران بسنده کرده است. با وجود وعده‌ی بن‌سلمان برای سرمایه‌گذاری حدود یک تریلیون دلار در آمریکا، واشینگتن هنوز تعهدی برای ورود مستقیم به عملیات علیه حوثی‌ها نداده است. دونالد ترامپ نیز پیش‌تر احتمال مشارکت در حملات عربستان را مطرح کرده بود.
آیا نتانیاهو از بحران عربستان سود می‌برد؟
هم‌زمان با افزایش فشار بر ریاض، احتمال گسترش عملیات نظامی اسرائیل علیه حوثی‌ها نیز مطرح شده است. پایگاه «المانیتور» در گزارشی به قلم «بن کسپیت»، تحلیلگر مسائل امنیتی و سیاسی، نوشت که منابع امنیتی احتمال رویارویی تازه با ایران یا نیروهای یمنی را پیش از انتخابات کنست در ۵ آبان رد نمی‌کنند.
به گفته‌ی منابع این رسانه، حمله به یمن ممکن است به گزینه‌ای جدی‌تر برای نتانیاهو تبدیل شده باشد؛ اقدامی که علاوه بر برجسته کردن مسائل امنیتی در آستانه‌ی انتخابات، می‌تواند توجه افکار عمومی اسرائیل را دوباره به جنگ با ایران و حزب‌الله معطوف کند.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که پیام‌های واشینگتن درباره‌ی احتمال حمله‌ی مجدد به ایران یکدست نبوده است. در حالی که گزارش‌هایی از آماده‌سازی نظامی آمریکا برای تشدید احتمالی درگیری منتشر شده، ترامپ اعلام کرده بود که واشینگتن تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۲ آبان به ایران حمله نخواهد کرد. همچنین مدعی شده بود مذاکرات با تهران ثمربخش است.
مخالفت ریاض با ائتلاف نظامی علنی با اسرائیل
به نوشته‌ی المانیتور، نتانیاهو امیدوار است مقابله‌ی موثر اسرائیل با تهدید حوثی‌ها بتواند اعتماد بن‌سلمان را جلب کند و روند عادی‌سازی روابط دو کشور را دوباره به جریان بیندازد. با این حال، روزنامه‌ی «هاآرتص» گزارش داده است که عربستان درخواست‌های مکرر اسرائیل برای پیوستن به عملیات نظامی مشترک علیه یمن را رد کرده است.
نگرانی از واکنش منفی افکار عمومی عربستان به همکاری علنی با اسرائیل، مانع اصلی این رویکرد است. ازاین‌رو، هرگونه همکاری اطلاعاتی احتمالی نیز با احتیاط و از طریق میانجیگری واشینگتن دنبال می‌شود.
بحران چندجانبه‌ی بن‌سلمان
محمد بن‌سلمان اکنون باید میان مهار حملات حوثی‌های یمن به عربستان، جلوگیری از گسترش جنگ منطقه‌ای و تأمین منابع مالی برنامه‌های اقتصادی کشورش تعادل برقرار کند. ورود مستقیم به جنگ می‌تواند هزینه‌های امنیتی و اقتصادی بیشتری تحمیل کند. اما ادامه‌ی حملات نیز خطر تضعیف زیرساخت‌های حیاتی و اعتماد سرمایه‌گذاران را افزایش می‌دهد.
در همین حال، نتانیاهو ممکن است بحران یمن را فرصتی برای تقویت موقعیت انتخاباتی و نزدیک شدن به عربستان بداند. اما مخالفت ریاض با همکاری نظامی علنی و تردید واشینگتن درباره‌ی ورود مستقیم به جنگ، این فرصت را محدود می‌کند.
برای بن‌سلمان، چالش اصلی دیگر فقط مهار حوثی‌ها نیست. او باید مانع از آن شود که بحران نظامی یمن به مانعی بلندمدت برای تحقق چشم‌انداز ۲۰۳۰ و تثبیت جایگاه منطقه‌ای عربستان تبدیل شود.
