ماجرای غرق‌شدن کشتی کانتینربر «GFS Pride» در تنگه هرمز، از یک حادثه‌ی دریایی به شایعه‌ای گسترده درباره‌ی پیدا شدن آیفون ۱۸ در میان محموله‌های شناور در تنگه هرمز تبدیل شد. شایعه‌ای که تصاویر منتسب به آن در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد و حتی به رسانه‌های خارجی راه یافت. بااین‌حال، بررسی منشأ ویدئوهای پربازدید، گفتگو با صیادان جنوب ایران و اظهارات فعالان صنفی نشان می‌دهد که دست‌کم بخشی از تصاویر وایرال‌شده با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند و ادعای پیدا شدن محموله‌های آیفون ۱۸ از کشتی غرق‌شده نیز تاکنون تأیید نشده است.
غرق‌شدن کشتی چگونه به شایعه‌ی آیفون‌های دریایی منجر شد؟
ماجرا از انتشار خبر غرق‌شدن یک کشتی کانتینربر در آب‌های جنوبی تنگه هرمز آغاز شد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، کشتی «GFS Pride» در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۲ مهر، پس از وقوع انفجار و آتش‌سوزی غرق شد. نیروی دریایی سپاه اعلام کرد این شناور پس از برخورد با مین دریایی دچار انفجار و آتش‌سوزی شده است.
این کشتی که با پرچم سنگاپور حرکت می‌کرد، از کراچی پاکستان به سمت فجیره امارات در حرکت بود. طبق گزارش‌های منتشرشده، تمام ۲۱ خدمه آن تخلیه شدند. همچنین گزارشی از مجروح شدن آن‌ها منتشر نشد.
پس از حادثه، تصاویری از قایق‌های کوچک در نزدیکی کشتی و افرادی که ظاهرا در حال جمع‌آوری کالاهای شناور بودند، در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. کمی بعد، روایت‌هایی درباره‌ی پیدا شدن جعبه‌های آیفون در میان محموله کشتی شکل گرفت. همچنین این ادعا مطرح شد که صیادان جنوب ایران به گوشی‌های جدید اپل دست پیدا کرده‌اند.
انتشار تصاویر جعبه‌های سفید شبیه بسته‌بندی آیفون و آگهی‌های مرتبط با این گوشی‌ها، به گسترش شایعه پیدا شدن آیفون ۱۸ در تنگه هرمز کمک کرد. بااین‌حال، بررسی‌های بعدی نشان داد که میان وقوع حادثه‌ی دریایی و صحت روایت‌های مربوط به آیفون‌ها باید تفاوت قائل شد.
تصاویر وایرال‌شده از آیفون ۱۸ در تنگه هرمز با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این ماجرا، ویدئویی بود که افرادی را در ساحل و در حال جمع‌آوری جعبه‌هایی شبیه بسته‌بندی گوشی‌های آیفون نشان می‌داد. این تصاویر به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی منتشر شدند و به عنوان مدرکی برای پیدا شدن گوشی‌های جدید از محموله‌ی کشتی مورد استفاده قرار گرفتند.
روزنامه‌ی لبنانی «النهار» در گزارش راستی‌آزمایی خود در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، منشأ یکی از ویدئوهای پربازدید را بررسی کرد. بر اساس این گزارش، ویدئو نخستین بار در ۱۶ اکتبر در حساب اینستاگرامی «nativ0ra» منتشر شده بود. حسابی که در توضیح محتوا، رسیدن آیفون‌ها به ساحل هرمز را مطرح کرده بود.
نکته‌ی مهم این بود که منتشرکننده، ویدئو را با برچسب «AI Content» مشخص کرده و در معرفی حساب خود نیز به تولید هنر هوش مصنوعی و داستان‌های سینمایی خیالی اشاره کرده بود.
روزنامه‌ی النهار همچنین این ویدئو را با ابزار تشخیص محتوای مصنوعی «Hive» بررسی کرد. این ابزار احتمال تولید ویدئو با هوش مصنوعی را ۹۹.۹ درصد برآورد کرد. هرچند نتیجه‌ی یک ابزار تشخیص به‌تنهایی اثبات قطعی محسوب نمی‌شود، منشأ انتشار و برچسب حساب منتشرکننده نیز شواهدی در تأیید مصنوعی بودن این ویدئو فراهم می‌کنند.
بررسی جزئیات تصاویر وایرال‌شده از آیفون های ۱۸ در تنگه هرمز نیز نشانه‌هایی از ناهماهنگی در بسته‌بندی‌ها و ظاهر گوشی‌ها نشان می‌دهد. بااین‌حال، این نتیجه را نمی‌توان به تمام تصاویر منتشرشده از حادثه تعمیم داد؛ زیرا اصالت هر تصویر یا ویدئو باید جداگانه بررسی شود.
صیادان جنوب چه چیزی از کشتی پیدا کردند؟
در کنار تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، روایت صیادان محلی نیز به گسترش ماجرا کمک کرد. وب‌سایت زومیت در گفتگو با تعدادی از صیادان بندرعباس و سیریک، جزئیاتی از حضور قایق‌ها در اطراف کشتی پس از انفجار منتشر کرد.
یکی از این صیادان، «احسان غلام‌زاده»، گفت که هنگام وقوع حادثه در نزدیکی آب‌های عمان مشغول صید بوده است. به گفته‌ی او، پس از شنیدن صدای انفجار، صیادان به ساحل برگشتند و بعدتر تعدادی از آن‌ها برای بررسی محموله‌های شناور به سمت کشتی رفتند.
او روایت کرد که برخی صیادان در میان کالاهای باقی‌مانده، اقلامی مانند کفش‌های جفت‌نشده، عطر و ادکلن، سیگار و پیراهن پیدا کردند. به گفته‌ی او، بعضی از صیادان چند بار برای جست‌وجوی کالاها به محل رفتند و هزینه‌ی سوخت پرداختند، اما دست خالی برگشتند.
یکی دیگر از صیادان مدعی شد که قایقرانانی از سوی دیگر آب‌های منطقه زودتر به کشتی رسیده بودند و بعضی از کانتینرها را باز کرده بودند. او مدعی شد که آیفون‌هایی نیز در میان کالاها وجود داشته، اما این ادعا به‌طور مستقل تأیید نشده است.
از میان ۱۰ صیادی که زومیت با آن‌ها گفتگو کرده، تنها یک نفر مدعی شد دوستانش دو گوشی آیفون ۱۸ با حافظه‌ی یک ترابایت پیدا کرده‌اند و آن‌ها را به قیمت ۲۸۰ میلیون تومان به یک مغازه‌دار در سیریک فروخته‌اند. زومیت تأکید کرده است که امکان تأیید مستقل این ادعا را نداشته است.
در نتیجه، روایت‌های محلی از جمع‌آوری برخی کالاها از اطراف کشتی حکایت دارند. اما این روایت‌ها به‌تنهایی برای اثبات وجود یا پیدا شدن محموله‌ای از آیفون ۱۸ در تنگه هرمز کافی نیستند.
انجمن تلفن همراه: گزارشی از غرق‌شدن محموله آیفون ۱۸ در تنگه هرمز نداریم
«میثم دوست‌محمدی»، سخنگوی هیات‌مدیره انجمن تلفن همراه، تبلت و لوازم جانبی ایران، نیز در گفتگو با خبرگزاری ایلنا، اخبار مربوط به غرق‌شدن محموله‌های عمده آیفون ۱۸ را رد کرد. او گفت بر اساس اطلاعات موجود و بررسی‌های انجام‌شده، گزارشی مبنی بر ریخته‌شدن محموله‌های عمده این گوشی‌ها در دریا وجود ندارد و اخبار منتشرشده در این زمینه مورد تأیید نیست.
به گفته‌ی دوست‌محمدی، ارزش تجاری یک کانتینر گوشی آیفون ۱۸ حدود ۲۷ میلیون دلار برآورد می‌شود و به دلیل ارزش بالای این محصولات، حمل‌ونقل تجاری آن‌ها عمدتا از طریق حمل هوایی انجام می‌شود. او افزود که حمل دریایی چنین محموله‌هایی رویه‌ی متداولی نیست.
سخنگوی انجمن تلفن همراه تأکید کرد که نمی‌توان بدون ارائه مستندات معتبر، حوادث مربوط به محموله‌های دریایی را به گوشی‌های آیفون نسبت داد. او همچنین هشدار داد انتشار اخبار تأییدنشده می‌تواند موجب نگرانی مصرف‌کنندگان و فعالان اقتصادی و ایجاد برداشت‌های نادرست در بازار شود.
آیا خرید آیفون دریایی در آگهی‌های اینترنتی واقعیت داشت؟
با گسترش شایعه، موضوع به بازار خریدوفروش گوشی نیز کشیده شد. بررسی زومیت نشان داد آگهی‌های مرتبط با عنوان «آیفون دریایی» در دیوار، عمدتا درخواست کاربران برای خرید چنین گوشی‌هایی بودند. نه آگهی‌هایی که فروشندگان در آن‌ها عرضه‌ی قطعی این محصولات را اعلام کرده باشند.
این تفاوت مهم است؛ زیرا انتشار آگهی تقاضا برای کالایی که درباره‌ی آن شایعه شکل گرفته، مدرکی برای وجود واقعی آن کالا در بازار نیست.
از سوی دیگر، سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا، در گفتگو با تسنیم درباره‌ی احتمال عرضه‌ی گوشی‌های منتسب به این محموله هشدار داد. به گفته‌ی او، حتی اگر برخی گوشی‌های عرضه‌شده واقعا وجود داشته باشند، قرار گرفتن قطعات الکترونیکی در معرض آب شور و رطوبت شدید می‌تواند باعث خوردگی قطعات داخلی، آسیب به برد، باتری و نمایشگر و بروز اختلال‌های پنهان در عملکرد دستگاه شود.
یک منبع آگاه از دادگستری استان هرمزگان نیز در گفتگو با زومیت، شایعات مربوط به آیفون دریایی را رد کرد. همچنین با اشاره به شوری آب منطقه گفت گوشی‌ای که در چنین شرایطی در دریا افتاده باشد، لزوما سالم از آب بیرون نمی‌آید.
جمع‌بندی؛ حادثه واقعی است، اما ادعای آیفون دریایی تأیید نشده
ماجرای کشتی «GFS Pride» نمونه‌ای از ترکیب یک حادثه‌ی واقعی با محتوای تأییدنشده و تصاویر ساختگی در شبکه‌های اجتماعی است. غرق‌شدن کشتی و تخلیه‌ی خدمه‌ی آن در گزارش‌های خبری منعکس شده، اما فهرست رسمی محموله در اطلاعات منتشرشده در دسترس نیست و شواهد کافی برای اثبات وجود محموله عمده آیفون ۱۸ ارائه نشده است.
بررسی النهار نیز نشان می‌دهد دست‌کم یکی از ویدئوهای پربازدید جمع‌آوری جعبه‌های آیفون در ساحل، با شواهد قوی به محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی مربوط است. در عین حال، این یافته به معنای اثبات جعلی بودن تمام تصاویر یا رد قطعی احتمال پیدا شدن هر گوشی از کشتی نیست.
بنابراین، باید میان سه موضوع تفاوت گذاشت: غرق‌شدن کشتی، که گزارش شده است؛ ویدئوی مشخص جمع‌آوری جعبه‌های آیفون، که شواهد موجود از ساختگی بودن آن حکایت دارد؛ و ادعای وجود آیفون در محموله کشتی، که تاکنون تأیید مستقل نشده است.
