تشدید فشار و رکود اقتصادی و ادامه محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، زندگی و کسب‌وکار مردم بندرعباس را به‌شدت تحت تاثیر قرار داده است؛ شهری که در کنار آسیب‌های ناشی از حملات هوایی اخیر، با کاهش شدید فعالیت بندری، افت قدرت خرید مردم و دشواری‌های فزاینده برای تامین نیازهای روزمره روبه‌روست.
وقتی کانون تجارت دریایی در سکوت فرو می‌رود
بندرعباس، شهر بندری ایران در تنگه هرمز، اسکله‌ای که زمانی مملو از قایق، کامیون و کارگر بود، حالا در سکوتی سنگین فرو رفته است. این شهر به یکی از کانون‌های فشار اقتصادی تبدیل شده؛ فشاری که آمریکا پس از شش ماه جنگ قصد دارد آن را تشدید کند.
خبرنگاران آسوشیتدپرس در جریان سفر به این شهر که طی هفته گذشته هدف حملات هوایی جدید آمریکا به مناطق ساحلی بوده است، با خشم و در عین حال نگرانی فزاینده مردم از پیامدهای تلخ ادامه محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا در مورد تامین هزینه‌های زندگی روبه‌رو شدند.
«حمید حاجی‌زاده»، راننده تاکسی، گفت آمریکایی‌ها را درک نمی‌کند. او گفت: «آن‌ها در فیلم‌ها قهرمانند، اما اینجا مردم را در مدرسه‌ها، مراسم عروسی و جاهای دیگر کشتند. جاده‌ها و پل‌ها را بمباران کردند.»
ساکنان این شهر با بیش از ۷۰۰ هزار نفر جمعیت، به دلیل موقعیت جغرافیایی خود از نزدیک‌ترین زاویه ممکن نظاره‌گر تحولات تنگه هرمز هستند؛ تحولاتی که توجه جهانیان را به خود جلب کرده است. آن‌ها می‌گویند موقعیت جغرافیایی‌شان در شش ماه گذشته، جز خطر و دشواری، حاصلی برایشان نداشته است.
پیامدهای تلخ محاصره بنادر بر اوضاع کسب‌وکار
«محمد ترابیان» در اسکله به مسافران خدمات ارائه می‌دهد. او می‌گوید پیش از جنگ، هر روز حدود ۵۰ کامیون حامل مواد غذایی و گوشت در این اسکله بار خود را تخلیه می‌کردند. اما اکنون، با ادامه محاصره دریایی آمریکا با هدف جلوگیری از صادرات نفت ایران، بخش بزرگی از اسکله خالی مانده است.
ترابیان با اشاره به رکود بی‌سابقه‌ی اقتصادی که بر شهر بندرعباس حاکم شده است، گفت: «اوضاع کسب‌وکار واقعاً افتضاح است.» به گفته او، حدود ۵۰۰ نفر در اطراف اسکله از این راه امرار معاش می‌کردند، اما حالا «اینجا دیگر کاری وجود ندارد.»
اقتصاد بندرعباس از دیرباز به دریا و بندر شهید رجایی، یکی از بزرگ‌ترین بنادر تجاری ایران، وابسته بوده است. بر اساس گزارشی که خبرگزاری دولتی ایرنا در ماه جولای منتشر کرد، بندر شهید رجایی ظرفیت جابه‌جایی سالانه ۱۰۰ میلیون تن کالا را دارد.
مقام‌های ایرانی به‌شدت از پیامدهای مخرب محاصره بنادر که آمریکا در ماه آوریل اعمال کرد و پس از شکست مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ بار دیگر آن را به اجرا گذاشت، انتقاد کرده‌اند. واشینگتن از آن زمان وعده داده فشارهای اقتصادی بیشتری را در اطراف تنگه هرمز اعمال کند؛ تنگه‌ای که برای حمل‌ونقل جهانی نفت، گاز طبیعی و فرآورده‌های مرتبط اهمیت حیاتی دارد.
«محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس و مذاکره‌کننده ارشد ایران در مذاکرات شکست‌خورده با آمریکا، اوایل این ماه هشدار داد که بی‌توجهی به پیامدهای این اقدام و تشدید محاصره بنادر، با پاسخ نظامی ایران روبه‌رو خواهد شد.
سقوط ۹۰ درصدی حجم فعالیت‌های گمرکی و ترخیص کالا
در بندرعباس، آثار این رکود عمیق تقریباً به همه بخش‌های اقتصاد سرایت کرده است؛ از کشتی‌ها و کارگران اسکله گرفته تا شرکت‌های ترخیص کالا و مغازه‌داران.
«مهسا شجاعی»، حسابدار یک شرکت ترخیص کالا، گفت بخش عمده فعالیت این شرکت پیش از جنگ به واردات برنج، چای و قهوه از هند و پاکستان مربوط می‌شد. شجاعی برآورد کرد که اکنون ۸۰ تا ۹۰ درصد حجم کاری شرکت از بین رفته است. به گفته او، کسب‌وکاری که شاید در یک دوره زمانی مشخص حدود ۱۰۰ پرونده ترخیص گمرکی را انجام می‌داد، اکنون تنها حدود ۱۰ پرونده دارد. در عین حال، هزینه ترخیص کالا از گمرک نیز افزایش یافته است.
نوروز از دست رفت؛ رکود در آستانه بازگشایی مدارس ادامه دارد
پیامدهای سنگین محاصره بنادر و آسیب اقتصادی ناشی از آن، تنها به مناطق ساحلی محدود نیست و به‌ویژه با سقوط بی‌سابقه ارزش پول ایران، دامنه آن به بخش‌های دیگر نیز رسیده است. در بازارهای خرده‌فروشی، فروشندگان می‌گویند با کاهش قدرت خرید مردم، مشتریانشان یکی پس از دیگری کم می‌شود.
«مهرداد جهانگیری» در مغازه‌ای لباس کودک می‌فروشد و از این راه هم هزینه‌های خانواده خودش و هم پدرش را تامین می‌کند. او می‌گوید فروش مغازه در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته تقریباً نصف شده است. جهانگیری گفت: «اصلاً مشتری وجود ندارد. بازار کاملاً سوت و کور شده است.»
زمان آغاز جنگ نیز ضربه سنگینی به کسبه زد. جنگ درست پیش از نوروز آغاز شد؛ دوره‌ای که به‌طور سنتی یکی از شلوغ‌ترین فصل‌های خرید در ایران است. خانواده‌ها معمولاً در این ایام بیش از ماه‌های عادی خرید می‌کنند، اما جنگ بخش بزرگی از فروش مورد انتظار کسبه را از بین برد.
اکنون یک دوره مهم دیگر خرید نیز در حال از دست رفتن است.
خانواده‌ها در هفته‌های منتهی به بازگشایی مدارس در اواخر سپتامبر، معمولاً برای فرزندانشان لباس‌های جدید می‌خرند. اما جهانگیری می‌گوید امسال خبری از ازدحام معمول مشتریان نیست.
رکود آن‌قدر شدید شده که مغازه او گاهی در پرداخت اجاره عقب می‌افتد و بدهی‌هایش به بازار افزایش پیدا می‌کند؛ اتفاقی که به گفته او پیش از این سابقه نداشته است. او گفت: «جیب مردم خالی است و درآمدها کاهش پیدا کرده است.»
وقتی از جهانگیری پرسیده شد آیا خانواده‌اش مجبور شده‌اند از هزینه‌های روزمره خود کم کنند، بلافاصله پاسخ داد: «قطعاً. خیلی چیزها تغییر کرده است.»
برخی دیگر از کسبه نیز تلاش کرده‌اند با ارائه تخفیف یا فروش اقساطی به مشتریان قدیمی و مورد اعتماد، خود را با شرایط وفق دهند.
ناامنی دریا؛ رکود اقتصادی برای صیادان بندرعباس
برای کسانی که مستقیماً از راه دریا امرار معاش می‌کنند، مشکل فقط از بین رفتن کسب‌وکار نیست. آن‌ها باید تصمیم بگیرند تا چه فاصله‌ای از ساحل جرئت دارند برای کار پیش بروند.
«عباس گلزنه‌ای»، راننده قایق موتوری که مسافران را به کشتی‌ها و بنادر نزدیک منتقل می‌کند، گفت پیش از جنگ برای کار تا ۳۰ مایل (معادل حدود ۴۸ کیلومتر) از ساحل دور می‌شد. گلزنه‌ای گفت: «قبل از جنگ، کار خوب بود. حالا نمی‌توانم بیشتر از هفت یا هشت مایل دور شوم. دریا امن نیست.»
این وضعیت باعث شده مسافران کمتر و درآمد کمتری داشته باشد. او می‌گوید: «خیلی چیزها به‌سختی پیدا می‌شود. برای تهیه بنزین هم مشکل داریم.»
در دوردست، کشتی‌های باری در برابر نور غروب آفتاب به شکل سایه‌هایی دیده می‌شوند؛ درست مانند خود بندرعباس که در وضعیت نامعلوم این رکود تاریک اقتصادی گرفتار شده و منتظر است ببیند چه زمانی دوباره امکان حرکت خواهد داشت.
منابع: ای‌پی‌نیوز
