هم‌زمان با هشدار کشورهای اروپایی درباره پیامدهای حمله نظامی تازه به ایران و افزایش نگرانی‌ها از گسترش جنگ در خاورمیانه، وزیر خارجه آلمان از آمادگی برلین، پاریس و لندن برای مذاکره با تهران با هدف جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای خبر داد. در نشست استانبول، هشت کشور اروپایی و منطقه‌ای همچنین بر ضرورت بازگشایی تنگه هرمز و جلوگیری از تشدید درگیری‌ها تأکید کردند.
هشدار در نشست استانبول درباره حمله دوباره به ایران
«هاکان فیدان»، وزیر خارجه ترکیه، روز جمعه اول آبان، پس از نشست مشترک وزیران خارجه هشت کشور در استانبول، اعلام کرد شرکت‌کنندگان درباره خطر گسترش جنگ در صورت حمله نظامی جدید به ایران اتفاق نظر دارند. او گفت: «مداخله نظامی در ایران به هیچ وجه راه‌حل نیست و در حال حاضر هیچ‌کس با آن موافق نیست.»
فیدان با تأکید بر ضرورت ادامه گفت‌وگوها افزود که کشورهای شرکت‌کننده درباره راه‌های جلوگیری از گسترش درگیری‌ها رایزنی کرده‌اند و دیپلماسی تنها مسیر پایان دادن به جنگ است.
«ژان نوئل بارو»، وزیر خارجه فرانسه، نیز هشدار داد که تشدید دوباره درگیری میان ایران و آمریکا «هیچ برنده‌ای نخواهد داشت.» به گفته او، ازسرگیری جنگ می‌تواند پیامدهای بسیار جدی برای قیمت نفت و سایر حامل‌های انرژی داشته باشد.
بارو تأکید کرد که هشت کشور حاضر در نشست خواستار حداکثر خویشتن‌داری دو طرف هستند، زیرا منطقه ظرفیت تحمل دور تازه‌ای از تشدید تنش‌ها را ندارد.
آمادگی سه قدرت اروپایی برای مذاکره هسته‌ای با ایران
«یوهان واده‌فول»، وزیر خارجه آلمان، پس از این نشست اعلام کرد آلمان، فرانسه و بریتانیا آماده‌اند با حکومت ایران مذاکره کنند تا از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای جلوگیری شود. او در عین حال تأکید کرد که تهران باید آمادگی جدی خود را برای رسیدن به راه‌حلی دیپلماتیک و پایدار نشان دهد.
این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده است که اختلاف‌ها بر سر فعالیت‌های هسته‌ای ایران و دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تأسیسات آسیب‌دیده همچنان حل‌نشده باقی مانده است.
در شهریور امسال، آلمان، فرانسه و بریتانیا، همراه با آمریکا، به‌دلیل آنچه پایبند نبودن ایران به تعهدات گزارش‌دهی هسته‌ای عنوان کردند، قطعنامه شورای حکام آژانس را برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع دادند.
پس از حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، تهران اجازه بازگشت بازرسان آژانس به سایت‌های بمباران‌شده را نداده است. ایران همچنین درباره سرنوشت بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا که پیش از حملات در اختیار داشت، شفاف‌سازی نکرده است. این ذخایر در پی آسیب‌دیدن تأسیسات اصفهان، فردو و نطنز در جریان جنگ ۱۲ روزه سال گذشته، به یکی از محورهای اصلی نگرانی‌های بین‌المللی تبدیل شده‌اند.
«رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نیز در بهمن ۱۴۰۴ هشدار داده بود که بن‌بست بر سر بررسی ذخایر اورانیوم با غنای بالا و بازرسی از تأسیسات بمباران‌شده ایران نمی‌تواند «تا ابد» ادامه داشته باشد.
گزارش‌ها درباره احتمال حملات تازه آمریکا و اسرائیل
تأکید کشورهای حاضر در نشست استانبول بر راه‌حل دیپلماتیک در حالی است که روزنامه نیویورک تایمز روز چهارشنبه گزارش داد ارتش‌های آمریکا و اسرائیل طرح‌های مشخصی برای حملات تازه به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در ماه آینده آماده کرده‌اند.
«دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری آمریکا، پیش‌تر گفته بود واشینگتن پیش از این انتخابات به ایران حمله نخواهد کرد، زیرا گفت‌وگوهای «سازنده‌ای» برای پایان دادن به جنگ در جریان است.
ترامپ روز جمعه نیز اعلام کرد آمریکا می‌تواند جنگ با ایران را به‌سرعت پایان دهد، اما این پرسش را مطرح کرد که آیا واشینگتن باید درگیری را خاتمه دهد یا اجازه دهد حکومت ایران به‌تدریج تحلیل برود.
او بارها گفته است که هدف آمریکا از ورود به جنگ، جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای بوده است.
«جی‌دی ونس»، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، نیز مدعی شده که ایالات متحده با نابود کردن برنامه هسته‌ای ایران به «پیروزی قاطع» دست یافته است. بااین‌حال، او بر ادامه جنگ برای اطمینان از بازسازی نشدن توانایی‌های هسته‌ای ایران تأکید کرده است.
تنگه هرمز و آزادی کشتیرانی در کانون رایزنی‌ها
نشست استانبول با حضور وزیران خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان، مصر، آلمان، فرانسه، بریتانیا و ایتالیا برگزار شد. این نخستین نشست مشترک این هشت کشور در چنین چارچوبی بود. علاوه بر جنگ ایران، بازگشایی تنگه هرمز، حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، بحران یمن و جنگ روسیه علیه اوکراین از موضوعات اصلی مذاکرات بود.
«آنتونیو تایانی»، وزیر خارجه ایتالیا، گفت هدف این رایزنی‌ها کاهش تنش‌ها و تضمین آزادی کشتیرانی است. او تأکید کرد که بحران تنگه هرمز راه‌حل نظامی ندارد و گفت: «اگر می‌خواهیم هرمز را که برای اقتصادهای ما حیاتی است بازگشایی کنیم، باید گفت‌وگو را تقویت کنیم و به ایران اعلام کنیم که این رویکرد نمی‌تواند ادامه یابد.»
بریتانیا نیز پیش از برگزاری نشست اعلام کرده بود که از راه‌حلی دیپلماتیک برای بازگرداندن کامل آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز حمایت می‌کند؛ گذرگاهی راهبردی که اختلال در فعالیت آن می‌تواند بازارهای انرژی و تجارت جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
منبع: رادیوفردا
