تغییرات جام جهانی ۲۰۲۶ تنها به افزایش تعداد تیم‌های شرکت‌کننده محدود نمی‌شود. قانون‌گذاران فوتبال در «هیئت بین‌المللی فوتبال» (International Football Association Board – IFAB) با تصویب مجموعه‌ای از قوانین تازه، مسیر جدیدی را برای مدیریت مسابقات ترسیم کرده‌اند؛ قوانینی که می‌توانند بر عملکرد داوران، روند بازی و رفتار بازیکنان تأثیرگذار باشند.
این قوانین جدید که در رقابت‌های تابستان امسال در کشورهای ایالات متحده، مکزیک و کانادا اجرا خواهند شد، گام مهمی در تحول داوری به شمار می‌روند؛ چرا که ساختار قوانین و چارچوب‌های جدید فوتبال قرار است با افزایش اختیارات کمک‌داور ویدئویی (VAR)، محدودیت‌های تازه برای اعتراض، برخورد جدی‌تر با وقت‌کشی و همچنین مقررات جدید برای رسیدگی به بازیکنان مصدوم همراه باشد.
تصمیم جدید فیفا؛ دست VAR برای اصلاح اشتباهات بازتر شد
یکی از مهم‌ترین ابعاد این تحولات، اعمال قوانین و مقررات جدید در جریان مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ است که به سیستم کمک‌داور ویدئویی (VAR) مربوط می‌شود. بر اساس مقررات تازه، این سیستم در موقعیت‌های بیشتری اجازهٔ مداخله خواهد داشت و می‌تواند به اصلاح برخی تصمیم‌های اشتباه داوری کمک کند.
از این پس VAR می‌تواند مواردی مانند کارت زرد دوم اشتباه، شناسایی نادرست بازیکن خاطی، اعلام اشتباه ضربهٔ کرنر و همچنین خطاهای رخ‌داده پیش از آغاز ضربات ایستگاهی را بررسی کند.
برای نمونه، اگر پیش از ارسال یک ضربهٔ کرنر، مهاجمی به‌صورت غیرقانونی مانع حرکت مدافع شود، VAR می‌تواند صحنه را بازبینی کند. در چنین شرایطی داور برای مشاهدهٔ تصاویر به مانیتور کنار زمین مراجعه خواهد کرد و دربارهٔ تکرار ضربه یا اعمال جریمه‌های انضباطی تصمیم می‌گیرد.
با این حال «هیئت بین‌المللی فوتبال» (International Football Association Board – IFAB) تأکید کرده است که بازبینی کرنرها تنها در مواردی انجام می‌شود که اشتباه داوری کاملاً واضح باشد تا جریان بازی بی‌دلیل متوقف نشود.
کارت قرمز برای پوشاندن دهان در درگیری‌های داخل زمین فوتبال
یکی دیگر از تغییرات مهم در این دوره، به نحوهٔ برخورد با رفتارهای اعتراضی بازیکنان برمی‌گردد که طبق قوانین و ضوابط جدید فوتبال به این شکل اجرا می‌شود؛ از این پس هر بازیکنی که در جریان درگیری‌ها دهان خود را بپوشاند، کارت قرمز مستقیم دریافت خواهد کرد.
به گفتهٔ قانون‌گذاران فوتبال، این تصمیم با هدف افزایش شفافیت در رفتار بازیکنان و جلوگیری از پنهان شدن اظهارات توهین‌آمیز یا نامناسب گرفته شده است.
با این حال، بازیکنانی که خارج از فضای تنش و در شرایط عادی با یکدیگر صحبت می‌کنند، مشمول این قانون نخواهند شد و پوشاندن دهان در چنین موقعیت‌هایی تخلف محسوب نمی‌شود.
بازیکنان معترض با ترک زمین اخراج می‌شوند؛ قانون تازه فوتبال
در ادامهٔ این اصلاحات ساختاری، مجموعه قوانین و رویکردهای جدید فوتبال با لحنی سختگیرانه‌تر برای مقابله با اعتراض‌های گروهی تصویب شده است. بر اساس این مقررات، بازیکنانی که در اعتراض به تصمیمات داور زمین را ترک کنند، از بازی اخراج خواهند شد.
مربیان و اعضای کادر فنی نیز از این قانون مستثنی نیستند؛ اگر آن‌ها بازیکنان را به ترک زمین تشویق کنند، با همان مجازات روبه‌رو خواهند شد.
علاوه بر این، اگر رفتار یک تیم باعث شود مسابقه به پایان نرسد یا متوقف شود، آن تیم به‌طور خودکار بازی را واگذار خواهد کرد.
مسئولان فوتبال این تصمیم را در واکنش به حوادث جنجالی سال‌های اخیر گرفته‌اند؛ حوادثی که بارها نظم مسابقات را بر هم زد و چالش‌های زیادی برای داوران و برگزارکنندگان ایجاد کرد.
تغییر مهم در فوتبال؛ پایان استفاده تاکتیکی از مصدومیت‌ها
یکی از تغییرات مورد توجه در قوانین جدید فوتبال، تلاش برای جلوگیری از استفادهٔ تاکتیکی از مصدومیت بازیکنان است. فیفا معتقد است برخی تیم‌ها از این وقفه‌ها برای قطع روند بازی و انتقال توصیه‌های فنی به بازیکنان استفاده می‌کنند.
در همین راستا، «پیرلوئیجی کولینا» (Pierluigi Collina) تأکید کرده است که داوران باید مانع شکل‌گیری چنین شرایطی شوند. طبق دستورالعمل جدید، زمانی که یک بازیکن، به‌خصوص دروازه‌بان، روی زمین تحت مداوا قرار دارد، سایر بازیکنان اجازه نخواهند داشت به‌صورت گروهی کنار نیمکت تیم خود تجمع کنند.
اگرچه هنوز مجازات رسمی برای این اقدام تعریف نشده است، اما داوران اختیار دارند با دقت بیشتری شرایط را مدیریت کنند و مانع تبدیل شدن توقف‌های درمانی به تایم‌اوت‌های تاکتیکی شوند.
قوانین تازه برای کاهش اتلاف وقت در جام جهانی ۲۰۲۶
مسئولان فوتبال در سال‌های اخیر بارها با انتقادهایی دربارهٔ اتلاف وقت در جریان مسابقات روبه‌رو شده‌اند. به همین دلیل، «فیفا» و «IFAB» ساختار اجرایی قوانین جدید جام جهانی ۲۰۲۶ را به گونه‌ای تنظیم کرده‌اند که چند دستورالعمل تازه برای افزایش زمان مفید بازی تصویب و عملیاتی شود.
بر اساس این تغییرات، داوران هنگام اوت و ضربهٔ دروازه از شمارش معکوس پنج‌ثانیه‌ای استفاده خواهند کرد. اگر بازیکن در این مدت اوت را پرتاب نکند، توپ در اختیار تیم حریف قرار می‌گیرد. همچنین تأخیر بیش از حد در زدن ضربهٔ دروازه باعث خواهد شد تیم مقابل یک ضربهٔ کرنر به دست آورد.
در بخش تعویض‌ها نیز محدودیت جدیدی اعمال شده است؛ بازیکنان پس از اعلام تعویض تنها ۱۰ ثانیه فرصت دارند زمین را ترک کنند. اگر بازیکنی عمداً خروج خود را به تأخیر بیندازد، بازیکن جایگزین نمی‌تواند بلافاصله وارد زمین شود و باید تا اولین توقف بازی و دست‌کم یک دقیقه پس از آغاز مجدد مسابقه منتظر بماند.
در بخش دیگری از مقررات جدید، بازیکنانی که روی زمین تحت درمان قرار می‌گیرند، پس از شروع دوبارهٔ بازی باید حداقل یک دقیقه بیرون از زمین بمانند. البته این قانون شامل مصدومیت دروازه‌بان، برخوردهای شدید، آسیب‌های ناحیهٔ سر و موارد مشکوک به ضربه مغزی یا بازیکنی که قرار است پنالتی بزند، نمی‌شود.
از سوی دیگر، در هر نیمه یک وقفهٔ اجباری سه‌دقیقه‌ای برای استراحت و آب خوردن در نظر گرفته شده است تا بازیکنان فرصت کافی برای تأمین آب بدن خود داشته باشند. زمان دقیق این توقف را داور مسابقه مشخص خواهد کرد.
این تغییرات چه تأثیری بر جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد داشت؟
هدف اصلی قوانین جدید، افزایش زمان مفید بازی، کاهش اعتراض‌ها، محدود کردن وقت‌کشی و کمک به تصمیم‌گیری دقیق‌تر داوران است. با این حال برخی از این مقررات، به‌ویژه کارت قرمز برای پوشاندن دهان هنگام درگیری‌ها یا جریمه‌های سختگیرانه برای تأخیر در تعویض‌ها، احتمالاً در ماه‌های نخست اجرا بحث‌های زیادی را میان مربیان، بازیکنان و کارشناسان فوتبال ایجاد خواهد کرد.
پیاده‌سازی کامل قوانین و ضوابط جدید در مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ می‌تواند نخستین آزمون بزرگ این رویکرد تازه باشد؛ آزمونی که شاید شکل فوتبال مدرن را برای سال‌های آینده تغییر دهد.
منبع: اسکای‌اسپورت
