صندوق طلای عیار مفید در سال مالی منتهی به مرداد ۱۴۰۵، با افزایش ارزش دارایی‌های طلایی و ورود سرمایه‌گذاران جدید، دارایی خود را از حدود ۷۱ همت به ۲۷۵ همت رساند. با این حال، بررسی عملکرد این صندوق نشان می‌دهد که بخش عمده‌ی رشد آن از افزایش قیمت طلا ناشی شده است، نه صرفا ورود پول تازه؛ عاملی که هم فرصت‌های سرمایه‌گذاری در صندوق‌های طلا را نشان می‌دهد و هم اهمیت توجه به نوسان قیمت دارایی‌های پایه را.
بانک‌ها از فروش آنلاین طلا منع شدند؛ خرید در بلوبانک متوقف شد
رشد دارایی‌ها؛ سهم طلا بیشتر از سرمایه‌گذاران
دارایی صندوق طلای عیار مفید طی یک سال منتهی به پایان مرداد ۱۴۰۵ بیش از ۲۰۴ هزار میلیارد تومان افزایش یافت. از این میزان، حدود ۵۹ هزار میلیارد تومان به ورود سرمایه‌ی جدید مربوط بود و نزدیک به ۷۱ درصد رشد دارایی‌ها از افزایش ارزش طلا و گواهی‌های سپرده کالایی تحت مالکیت صندوق ناشی شد.
تعداد واحدهای عیار نیز در همین دوره از حدود ۳.۳ میلیارد به ۴.۸ میلیارد واحد رسید؛ افزایشی نزدیک به ۴۵ درصد. در این مدت، حدود ۱.۷ میلیارد واحد جدید به سرمایه‌گذاران فروخته شد و نزدیک به ۲۰۰ میلیون واحد ابطال شد. افزایش خالص تعداد واحدها نشان می‌دهد استقبال سرمایه‌گذاران به رشد صندوق کمک کرده است، اما این عامل به‌تنهایی نمی‌تواند جهش ارزش دارایی‌های آن را توضیح دهد.
این تفاوت اهمیت دارد. زیرا بزرگ‌تر شدن یک صندوق لزوما به معنای افزایش بازدهی سرمایه‌گذاران نیست. ورود پول تازه، حجم سرمایه‌ی تحت مدیریت را افزایش می‌دهد، در حالی که سود سرمایه‌گذار به تغییر ارزش واحدهایی بستگی دارد که در اختیار دارد.
بازدهی ۱۶۸ درصدی در یک سال
عملکرد عیار در بازه یک‌ساله منتهی به پایان مرداد، از رشد قابل توجه قیمت طلا حکایت دارد. این صندوق در این مدت ۱۶۸ درصد بازدهی ثبت کرد؛ رقمی که از رشد ۱۴۲ درصدی سکه امامی و ۱۰۴ درصدی دلار آزاد بیشتر بود.
مقایسه‌ی بلندمدت نیز تصویر مشابهی ارائه می‌دهد. اگر یک میلیون تومان در فروردین ۱۳۹۸ در صندوق طلای عیار سرمایه‌گذاری شده بود، بر اساس ارقام گزارش، ارزش آن تا زمان بررسی به حدود ۴۵ میلیون تومان می‌رسید. همین مبلغ در صورت سرمایه‌گذاری در سکه امامی نیز تقریبا به همین میزان افزایش می‌یافت. به‌طوری که بازدهی عیار از ابتدای فعالیت مورد مقایسه ۴۳۷۹ درصد و بازدهی سکه امامی ۴۳۸۳ درصد گزارش شده است.
در مقابل، سرمایه‌گذاری یک میلیون تومانی در دلار آزاد در این دوره به حدود ۱۵ میلیون تومان و نگهداری آن در بانک به حدود سه میلیون تومان می‌رسید.
با این حال، بازدهی‌های گذشته تضمینی برای تکرار آن‌ها در آینده نیست. عملکرد صندوق‌های طلا به نوسان قیمت طلا، شرایط بازار و ارزش دارایی‌های موجود در سبد آن‌ها وابسته است.
شش ماه متفاوت؛ عقب‌ماندگی صندوق طلای عیار از دلار
برتری عیار در بازه یک‌ساله به معنای عملکرد بهتر آن در تمام دوره‌ها نیست. در شش ماه مورد بررسی، بازدهی این صندوق فقط ۸ درصد بود؛ در حالی که دلار آزاد ۱۹ درصد رشد کرد و بازدهی سکه امامی به ۵ درصد رسید.
به این ترتیب، صندوق طلای عیار در این دوره ۱۱ واحد درصد از دلار عقب ماند. این اختلاف نشان می‌دهد که بازدهی صندوق طلا الزاما با نرخ دلار هم‌جهت و هم‌اندازه نیست.
قیمت طلا در بازار داخلی از ترکیب عوامل مختلفی تأثیر می‌گیرد؛ از جمله نرخ ارز و بهای جهانی طلا. اگر دلار سریع‌تر از طلا رشد کند، بازدهی صندوق ممکن است از رشد ارز کمتر باشد. در مقابل، هنگامی که افزایش قیمت جهانی طلا به رشد بیشتر ارزش دارایی‌های طلایی منجر شود، صندوق می‌تواند عملکرد بهتری از دلار ثبت کند.
بنابراین، انتخاب صندوق طلا صرفا بر مبنای مقایسه‌ی بازدهی یک دوره‌ی مشخص، تصویر کاملی از ریسک و فرصت سرمایه‌گذاری ارائه نمی‌دهد.
عیار چگونه بدون خرید مستقیم طلا کار می‌کند؟
صندوق طلای عیار مفید از سال ۱۳۹۷ فعالیت می‌کند و ساختار آن به‌گونه‌ای است که سرمایه‌گذاران به‌جای خرید و نگهداری مستقیم شمش یا سکه، واحدهای صندوق را در بازار معامله می‌کنند. مدیر صندوق نیز سرمایه جمع‌آوری‌شده را برای خرید دارایی‌های طلایی به کار می‌گیرد.
سبد عیار عمدتا از گواهی سپرده شمش طلا و گواهی سپرده سکه تشکیل شده است؛ به‌طوری که طبق اطلاعات گزارش، ۸۸ درصد سبد به گواهی شمش و ۱۲ درصد به گواهی سکه اختصاص دارد.
گواهی سپرده کالایی، سندی است که مالکیت مقدار مشخصی از کالای نگهداری‌شده در انبار مورد تأیید را نشان می‌دهد و در بورس کالا معامله می‌شود. به این ترتیب، صندوق از طریق این گواهی‌ها در معرض تغییرات قیمت طلا قرار می‌گیرد، بدون آنکه هر سرمایه‌گذار ناچار باشد طلای فیزیکی را شخصا نگهداری کند.
این ساختار همچنین امکان خرید و فروش واحدهای صندوق را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند. عیار یک صندوق با سرمایه باز است؛ بنابراین با صدور واحدهای جدید و ابطال واحدهای موجود، اندازه‌ی آن متناسب با ورود و خروج سرمایه تغییر می‌کند.
سود ۱۴۵ همتی صندوق طلای عیار؛ عمدتا روی کاغذ
صورت سود و زیان صندوق نشان می‌دهد که درآمد عیار در سال مالی منتهی به مرداد ۱۴۰۵ به حدود ۱۴۷ همت رسید؛ بیش از شش برابر دوره قبل. از این مبلغ، نزدیک به ۱۳۹ همت به افزایش ارزش دارایی‌های طلایی مربوط بود که هنوز از طریق فروش دارایی‌ها به‌طور کامل به وجه نقد تبدیل نشده بود. حدود ۷.۹ همت نیز از فروش بخشی از گواهی‌ها به دست آمد و درآمد حاصل از اوراق با درآمد ثابت حدود یک میلیارد تومان بود.
در مقابل، مجموع هزینه‌های صندوق، از جمله کارمزدها و هزینه نگهداری گواهی‌های سپرده کالایی، حدود ۱.۲ همت گزارش شد. در نتیجه، سود خالص صندوق به حدود ۱۴۵.۳ همت رسید؛ در حالی که این رقم در دوره مالی قبل حدود ۳۳.۵ همت بود.
بخش عمده این سود از افزایش ارزش روز دارایی‌ها حاصل شده است. به همین دلیل، سود شناسایی‌شده در صورت‌های مالی الزاما به معنای وجود همین میزان وجه نقد یا توزیع آن میان سرمایه‌گذاران نیست. افزایش ارزش دارایی‌ها عمدتا در قیمت واحدهای صندوق منعکس می‌شود و سرمایه‌گذار معمولا با فروش واحدهای خود می‌تواند این افزایش ارزش را به وجه نقد تبدیل کند.
مزایا و محدودیت‌های سرمایه‌گذاری در صندوق طلا
عملکرد عیار نشان می‌دهد که رشد قیمت طلا می‌تواند ارزش دارایی‌های صندوق و بازدهی واحدهای آن را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد. ورود سرمایه‌گذاران جدید نیز از طریق افزایش تعداد واحدها، اندازه صندوق را بزرگ‌تر می‌کند.
با این حال، این دو عامل باید از یکدیگر تفکیک شوند: افزایش سرمایه ورودی، منابع بیشتری در اختیار صندوق قرار می‌دهد، اما افزایش قیمت طلاست که ارزش دارایی‌های موجود را بالا می‌برد. همچنین عملکرد یک‌ساله‌ی قوی، مانع از عقب‌ماندگی صندوق در دوره‌های کوتاه‌تر نمی‌شود.
صندوق‌های طلا امکان سرمایه‌گذاری در دارایی‌های طلایی را بدون نگهداری مستقیم سکه و شمش فراهم می‌کنند، اما همچنان در معرض نوسان قیمت طلا و شرایط بازار هستند. از این رو، ارزیابی آن‌ها باید علاوه بر بازدهی گذشته، ترکیب دارایی‌ها، هزینه‌ها، افق سرمایه‌گذاری و میزان تحمل ریسک سرمایه‌گذار را نیز در نظر بگیرد.
منبع: زومون
