جهان این روزها با الگویی روبهرو شده که حتی تحلیلگران باتجربه را هم به فکر فرو برده است. درست در حالی که جنگ مستقیم ایران همچنان تنگه هرمز را بسته و بزرگترین بحران انرژی تاریخ مدرن (جهش بیسابقه قیمت جهانی نفت) را رقم زده، ناگهان زنجیرهای از حوادث مرموز در تأسیسات انرژی خارج از خاورمیانه رخ داده است. بیش از ۱۱ حادثه بزرگ آتشسوزی، انفجار و حمله در کمتر از ۴۵ روز در پالایشگاهها، نیروگاهها و بنادر نفتی آمریکا، هند، روسیه، مکزیک، استرالیا و اکوادور ثبت شده است.
همزمان، در آمریکا، دانشمندان و متخصصان کلیدی برنامه هستهای و دفاعی یکییکی ناپدید میشوند یا در شرایط مشکوک از صحنه خارج میشوند. «دونالد ترامپ» (۱۶ آوریل) شخصاً وارد ماجرا شد و با لحنی جدی گفت: «درباره دانشمندان هستهای آمریکا، احتمالاً ظرف یک هفته یا ۱۰ روز آینده جواب نسبتاً خوبی داریم… چیز خیلی جدی… امیدوارم تصادفی باشد.»
لیست «جامع حوادث هیدروکربن و انرژی عمده (غیر خاورمیانه)» که اخیراً در شبکههای اجتماعی و رسانهها دستبهدست میشود، دقیقاً همین رویدادها را ثبت کرده است. ما همه را بررسی کردیم؛ منابع رسمی، گزارشهای بیبیسی، رویترز، رسانههای محلی هند و مکزیک و اعلامیههای شرکتها تأییدشان کردهاند. حالا سؤال اینجاست: تصادف؟ فشار صنعتی ناشی از بحران انرژی جهانی؟ یا الگویی عمیقتر؟
فهرست دقیق حوادث در ۴۵ روز گذشته (بر اساس جدول منتشرشده):
- ۱۵ آوریل ۲۰۲۶ – پالایشگاه Viva Energy Geelong، ویکتوریا، استرالیا: آتشسوزی شدید و چندین انفجار. این یکی از دو پالایشگاه باقیمانده استرالیا است. تأثیر بر تولید بنزین هنوز در حال ارزیابی است.
- ۱۴ آوریل ۲۰۲۶ – کارخانه Vedanta Sakti، چتیسگر، هند: انفجار عظیم بویلر. گزارش رسمی: ۱۶ تا ۱۹ کشته، دهها زخمی.
- ۹ آوریل ۲۰۲۶ – پالایشگاه Pemex Olmeca، دوس بوکاس، مکزیک: آتش در بخش ذخیره کک. این دومین آتش در کمتر از یک ماه در همان واحد است.
- ۷ آوریل ۲۰۲۶ – نیروگاه Bhilai Steel Power Plant-2، چتیسگر، هند: انفجار توربین و آتشسوزی بزرگ. گزارشها از زخمی شدن حداقل ۷ کارگر و پریدن برخی از ساختمانها برای فرار حکایت دارد.
- ۴ آوریل ۲۰۲۶ – مجتمع Lukoil-Nizhegorodnefteorgsintez، کستوو، روسیه: حمله پهپاد و آتش. ضربه به واحد تقطیر خام؛ کاهش قابلتوجه تولید.
- ۳ آوریل ۲۰۲۶ – سکو ONGC Mumbai High، فراساحل بمبئی، هند: آتش ناگهانی روی سکو. ۱۰ کارگر زخمی؛ عملیات بهطور موقت متوقف شد.
- ۳ آوریل ۲۰۲۶ – زیرساخت بندر Primorsk، لنینگراد، روسیه: چندین حمله پهپادی/هوایی. آتش در ترمینال صادرات نفت و انبارهای ذخیره.
- ۲۳ مارس ۲۰۲۶ – پالایشگاه Valero Port Arthur، تگزاس، آمریکا: انفجار شدید و آتش. واحد هیدروتريتر دیزل و اتاق کنترل مرکزی کاملاً نابود شد.
- ۱۲ مارس ۲۰۲۶ – کارخانه LyondellBasell Bayport، تگزاس، آمریکا: آتش صنعتی بزرگ. واحدهای پردازش خوراک هیدروکربن هدف قرار گرفتند.
- ۵ مارس ۲۰۲۶ – پالایشگاه Petromax، Channelview، تگزاس، آمریکا: خرابی پمپ و آتش. که سریع مهار شد.
- اول مارس ۲۰۲۶ – پالایشگاه Esmeraldas، اکوادور: آتش در واحد شارژ پمپ SEVIA. دولت ۶۰ روز وضعیت اضطراری اعلام کرد.
الگوی زمانی بسیار جالبی دارد: قبل از آغاز تشدید درگیریهای ایران (اواخر بهمن/اوایل اسفند) چنین زنجیرهای وجود نداشت. از اسفند به بعد ناگهان شدت و تعداد افزایش یافت. در روسیه، حملات پهپادی مرتبط با جنگ اوکراین است، اما بقیه؟ مقامات رسمی همه را «تصادفی»، «خرابی تجهیزات» یا «فشار کاری ناشی از بحران جهانی» توصیف کردهاند. ولی همزمان با بحران انرژی ناشی از جنگ ایران (که باعث جهش قیمت جهانی نفت به بالای ۱۲۰ دلار و اختلال بزرگ در تأمین سوخت جهانی شده) این حوادث مثل کبریت روی انبار باروت عمل میکنند.
پرونده پیچیده و مشکوک ناپدید شدن دانشمندان آمریکایی
و در همین حال… دانشمندان هستهای آمریکا یکییکی غیب میشوند.
در موازی با این زنجیره حوادث انرژی، موضوع دیگری ذهن محافل امنیتی آمریکا را مشغول کرده: ناپدید شدن یا مرگ مشکوک حداقل ۱۰ دانشمند و مقام ارشد مرتبط با برنامههای هستهای، فضایی و دفاعی آمریکا (از لوسآلاموس، ناسا، آزمایشگاه نیروی هوایی و…) از سال ۲۰۲۳ تا حالا.
(۱۶ آوریل ۲۰۲۶) دونالد ترامپ شخصاً به این موضوع پرداخت. او پس از جلسهای در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «درباره دانشمندان هستهای آمریکا، احتمالاً ظرف یک هفته یا ۱۰ روز آینده جواب نسبتاً خوبی داریم… چیز خیلی جدی… امیدوارم تصادفی باشد.» ترامپ تأکید کرد: «بعضی از این افراد خیلی مهم بودند.»
کاخ سفید رسماً اعلام کرده که در حال بررسی پرونده ناپدید شدن دانشمندان آمریکایی است. برخی از نامهای مطرحشده شامل دانشمندانی از لوسآلاموس، متخصصان هوافضا و حتی ژنرال بازنشستهای با دسترسی به پروژههای فوقمحرمانه هستند. رسانههایی مثل Fox News، The Hill و Newsweek این موارد را پوشش دادهاند. همچنین تأکید کردهاند که الگو «مشکوک» به نظر میرسد، هرچند هنوز هیچ ارتباط رسمی تأیید نشده.
سخن پایانی
جنگ ایران در جریان است و نقطه مرکزی بحران انرژی و افزایش قیمت جهانی نفت شده است. در خاورمیانه پالایشگاهها و تأسیسات نفتی هدف قرار گرفتهاند. همزمان، خارج از منطقه، زنجیرهای از آتشسوزیها و انفجارها در تأسیسات کلیدی انرژی رخ داده. و در موازی، دانشمندانی که دقیقاً در حوزه فناوریهای حساس هستهای و انرژی کار میکردند، یکییکی از صحنه محو میشوند.
آیا همه اینها تصادف است؟ آیا فشار صنعتی ناشی از جنگ ایران باعث افزایش حوادث عادی شده؟ یا بازیهای پیچیدهتری در جریان است که جنگ ایران فقط بخش آشکار آن باشد؟
ما فقط فکتها را گذاشتیم روی میز. لیست کامل حوادث، اظهارات رسمی ترامپ، گزارشهای رسانههای معتبر. هیچ نظریهای تحمیل نمیکنیم. اما الگو… الگو خودش حرف میزند.
