دونالد ترامپ در طول مبارزات انتخاباتی خود متعهد شده بود که به «جنگهای ابدی» پایان دهد، مداخلات مربوط به «ملتسازی» را رها کند، بحران مواد مخدر در آمریکا را کنترل کند همچنین بر احیای اقتصاد کشور تمرکز کند؛ اقتصادی که به گفتهی او، تحت تأثیر سیل واردات، صنعتیزدایی شده بود. اگرچه پیروزیهای انتخاباتی ترامپ را نمیتوان تنها به یک عامل نسبت داد، اما روایت «اول آمریکا»ی او قطعا بر رایدهندگان تأثیرگذار بود.
شکار در کاراکاس؛ توجیهات قانونی زیر علامت سؤال
اما استفادهی ترامپ از زور برای بازداشت رئیسجمهور ونزوئلا، «نیکلاس مادورو»، حمایت تمامعیار او از تخریب غزه توسط اسرائیل و بمباران تاسیسات غنیسازی هستهای ایران نشان میدهد که او کمتر از پیشینیان خود مایل به استفاده از مداخلات نظامی نیست.
ترامپ از قبل مادورو را در تیررس داشت. او ۵۰ میلیون دلار جایزه برای اطلاعاتی که منجر به بازداشت رئیسجمهور ونزوئلا او شود تعیین کرد. بنادر ونزوئلا را برای متوقف کردن نفتکشهای تحت تحریم محاصره کرد و مادورو را به دست داشتن در قاچاق مواد مخدر و افزایش بحران مواد مخدر آمریکا متهم نمود. با این حال، میتوان با اطمینان گفت که تعداد کمی خارج از دولت انتظار داشتند ترامپ به کشوری هجوم ببرد، رئیسجمهور آن را برباید و به ایالات متحده منتقل کند.
مادورو به اتهام قاچاق مواد مخدر و توطئهی «نارکو-تروریسم» (تروریسم مواد مخدر) محاکمه خواهد شد. عبارتی مبهم و به اندازهی کافی ترسناک برای توجیه اقدامی که مشروعیت و ضرورت آن مشکوک است. دولت ترامپ شواهدی دال بر ارتباط مادورو با قاچاق مواد مخدر ارائه نکرده است. همچنین ثابت نکرده است که ونزوئلا خطری فوری و آشکار بوده که حملهی مسلحانه را ایجاب میکرده است.
ونزوئلا مشکلات زیادی از جمله باندهای مواد مخدر و حکومت استبدادی دارد. اما اینها به سختی اقدام ترامپ را توجیه میکنند. اگر حکومتداریِ بد و سرکوب توسط رهبران خارجی توجیهی برای ربودن آنها باشد، ترامپ لیست بلندی از متخلفان برای انتخاب دارد، از جمله برخی که مورد حمایت اقتصادی و نظامی ایالات متحده هستند.
بنبست حقوقی؛ دفاع مشروع یا تجاوز آشکار؟
اقدام ترامپ با مقررات دفاع از خود در حقوق بینالملل قابل توجیه نیست. ونزوئلا هرگز تهدید به حمله به ایالات متحده نکرد (توانایی انجام آن را هم ندارد)، چه رسد به اینکه حمله کرده باشد. موضوع کاملا برعکس است: ایالات متحده به ونزوئلا حمله کرده و اقداماتی نظیر محاصره دریایی انجام داده که عموما در زمان جنگ استفاده میشوند.
ترامپ میگوید قانون اساسی ایالات متحده به او اجازهی این مداخله را میدهد. همچنین او به عنوان فرماندهی کل قوا، موظف به محافظت از پرسنل آمریکایی در معرض خطر است. اما ونزوئلا هیچ پرسنل آمریکایی را در معرض خطر قرار نداده بود، چه رسد به اینکه به آنها آسیب برساند. علاوه بر این، ترامپ در حال زمینه سازی برای افزایش فشارها بر مادورو بود و رهبر ونزوئلا احمق نبود که بهانهی لازم برای جنگ را به او بدهد.
اتهام فنتانیل و واقعیتهای بحران مواد مخدر در آمریکا
برجستهترین اتهام ترامپ علیه دولت ونزوئلا این است که قاچاقچیان آن کشور با همدستی مادورو، ایالات متحده را غرق در «فنتانیل» کردهاند؛ یک مخدر مصنوعی که ۵۰ تا ۱۰۰ برابر قویتر از مورفین است. حتی دوز ۲ میلیگرمی آن میتواند کشنده باشد.
استفادهی غیرقانونی از فنتانیل در ایالات متحده قطعا شایع و مرگبار بوده است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) گزارش میدهد که مرگومیر ناشی از اوردوز مواد مخدر مصنوعی، عمدتا فنتانیل، از ۷۸۲ مورد در سال ۲۰۰۰ به ۷۲,۷۷۶ مورد در سال ۲۰۲۳ رسیده است. با این حال، تخمین زده میشود که این رقم در سال ۲۰۲۴ به ۴۷,۷۳۵ مورد کاهش یافته باشد. با این حال، کاخ سفیدِ ترامپ برآورد میکند که هزینههای ناشی از مخدرهای غیرقانونی (شامل مرگ، درمان، جرم و کاهش بهرهوری نیروی کار) در سال ۲۰۲۳ در مجموع ۲.۷ تریلیون دلار بوده است.
آدرس غلط ترامپ برای بحران مواد مخدر آمریکا
سوال اینجاست که ونزوئلا چه ارتباطی به موضوع بحران مواد مخدر آمریکا دارد؟ تقریبا تمام فنتانیل قاچاق شده به ایالات متحده از طریق مکزیک و با مواد اولیهی چینی وارد میشود؛ موضوعی که خود دولت ترامپ نیز به آن اذعان دارد. با این حال، رئیسجمهور در ماه سپتامبر به جمعی از افسران ارشد نظامی گفت که ایالات متحده به قایقها در سواحل ونزوئلا حمله میکند چون آنها «پر از کیسههای پودر سفیدی بودند که عمدتا فنتانیل است.»
ترامپ همچنین ادعا میکند که مادورو مستقیما با باند جنایتکار «ترن د آراگو» در ارتباط است. این باند «تهدید به تهاجم» به ایالات متحده میکند؛ اما باز هم بدون ارائهی مدرک و با نادیده گرفتن این واقعیت که این باند فاقد ارتش است. علاوه بر این، دولت مادورو در سالهای اخیر علیه این گروه حالت تهاجمی داشته است. رئیسجمهور همچنین اصرار دارد که ونزوئلا قبلا نفت و زمینهایی را که متعلق به ایالات متحده بوده «دزدیده» و او این داراییها را پس خواهد گرفت. این ادعا نیز مانند سایر ادعاهای او، فاقد واقعیت است.
نبرد برای طلای سیاه
ونزوئلا ملی کردن صنعت نفت خود را از سال ۱۹۷۶ آغاز کرد. «هوگو چاوز» این سیاست را گسترش داد. او در سال ۲۰۰۷ دستور داد که شرکت دولتی نفت (PDVSA) اکثریت سهام پروژهها در منطقهی نفتخیز «اورینوکو» را در اختیار بگیرد. از جمله پروژههای غولهای نفتی آمریکا مثل «اکسونموبیل» و «کونوکو فیلیپس» که هر دو به جای پذیرش این شرط، عملیات خود را متوقف کردند. اما هیچ مبنایی برای این ادعا وجود ندارد که دولت آمریکا یا هر شرکت نفتی آمریکایی به معنای واقعی کلمه مالک نفت یا زمینهای ونزوئلا بوده و مورد سرقت قرار گرفته است.
ایران؛ مقصد بعدی استراتژی «ماشهی کشیده» ترامپ؟
پیامدهای احتمالی مداخلهی ترامپ و بازداشت رئیسجمهور ونزوئلا حداقل به دو دلیل نگرانکننده است:
نخست اینکه نمیدانیم پس از بازداشت رئیسجمهور ونزوئلا چه اتفاقی خواهد افتاد. نهادهای دولتی ونزوئلا از جمله سرویسهای امنیتی دستنخورده باقی ماندهاند. همچنین یک رئیسجمهور موقت (دلسی رودریگز که از سال ۲۰۱۸ معاون رئیسجمهور بوده) در قدرت است. اما اگر اعتراضات خیابانی به درگیری میان مردم و دولت تبدیل شود، اوضاع میتواند به سرعت از کنترل خارج شود.
«ماریا کورینا ماچادو»، رهبر اصلی اپوزیسیون ونزوئلا که برندهی جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵ شده است، مدتها پیش از دستگیری مادورو از فشارهای آمریکا برای سرنگونی او استقبال کرده بود. اکنون او از «ساعت آزادی» ونزوئلا سخن میگوید. این موضوع میتواند پوششی برای ترامپ باشد تا فراتر برود. هرچند او در مورد خودِ ماچادو میگوید که وی «حمایت یا احترام لازم برای حکومت کردن را ندارد». ترامپ از همین حالا اعلام کرده است که ایالات متحده به طور موقت ونزوئلا را «اداره» خواهد کرد. موضوعی که نشان میدهد او برنامهای فراتر از صرفا محاکمهی مادورو دارد.
دوم اینکه دولت ایران با یک قیام سراسری روبروست. همچنین ترامپ هشدار داده است که اگر رژیم شروع به کشتن معترضان کند، «ما آمادهی اقدام هستیم». در حال حاضر تعدادی کشته شدهاند. لزوما قطعی نیست که ماجراجویی ترامپ در ونزوئلا او را برای تغییر رژیم در ایران وسوسه کند، اما اگر او به ناآرامیهای ایران ورود کند، پیامدها برای ایران، ایالات متحده و همسایگان ایران بسیار خطرناکتر از هر اتفاقی خواهد بود که ممکن است در ونزوئلا رخ دهد. و اگر ترامپ یک ویژگی شاخص داشته باشد، همان غیرقابلپیشبینی بودن است!
منبع: دگاردین
