محمود عبدالهی – تاریخ تولد حقیقی والیبال ساحلی یا به عبارتی؛ والیبال بازی کردن در ساحل را به درستی نمی توان مشخص کرد. چرا که والیبال ساحلی بر خلاف بسیاری دیگر از ورزش ها توسط شخص یا اشخاصی و بر اساس قوانین و مقرراتی ابداع نشده تا به جامعه معرفی شود. بلکه ورزشی است برخاسته از زندگی اجتماعی مردم که در اثر پا گرفتن و گسترش والیبال در جهان، رفته رفته مردم در جریان زندگی خود میلی به اجرای این بازی در اوقات فراغت یا هنگام تفریح در ساحل از خود نشان داده اند، و چنین است که والیبال ساحلی از بطن جامعه و زندگی مردم برخاسته است. ورزشی که حالا به عنوان یکی از جذاب ترین و پرمخاطب ترین رشته های المپیک، مطرح است و در 90 کشور جهان به صورت رسمی به آن پرداخته می شود. ورزشی که حالا به نامش سالانه حدود 200 تورنمنت در نقاط مختلف دنیا با جوایز نقدی مجموعا 31 میلیون دلار برگزار می گردد.
نطفه شکل گیری آنچه امروز به عنوان والیبال ساحلی در دنیا می شناسیم، سواحل هاوایی در تابستان سال 1915 است. جایی که عده ای از جوانان که به تازگی با ورزش والیبال آشنا شده و به آن علاقه مند شده بودند، تصمیم گرفتند در ساعت تفریح خود در ساحل، والیبال بازی کنند. بازی ای که آنقدر دلنشین و مفرح بود که ادامه پیدا کرد و رفته رفته بر تعداد بازیکنان و تماشاچیانش افزوده شد.
میل مردمی که برای گذراندن اوقات فراغت خود به ساحل می آمدند، برای انجام بازی والیبال بر روی ماسه های داغ ساحلی طی چند سال کم کم چنان شدت گرفت که در سال 1920 در ساحل سانتامونیکا فضایی ماسه ای و وسیع برای تفریح عمومی با بازی والیبال ایجاد شد. به این ترتیب، والیبال در ساحل صاحب خانه شد و حیات تازه ای را در میان مردم آغاز کرد.
از آن زمان به بعد، با افزایش علاقه مندی مردم به بازی والیبال در ساحل، تعداد فضاهای ساحلی اختصاص یافته به این بازی نیز رفته رفته افزایش پیدا می کرد. تا جایی که باشگاه های خصوصی برای این امر در نظر گرفته شد. باشگاه هایی که در کنار ساحل تاسیس شده بودند و با ثبت نام و عضوگیری، برای اعضای خود این امکان را فراهم می کردند تا ضمن بهره بردن از فضای ساحل، از امکانات بازی والیبال روی ماسه ها هم بهره ببرند. تا سال 1922 تعداد این باشگاه ها به عدد یازده رسیده بود و این، عاملی شد برای شکل گیری گروه هایی که صرفا والیبال را در ساحل و روی ماسه بازی می کردند. حالا و با پدید آمدن تیم، دیگر وقت آن شده بود تا مسابقه ای نیز به اجرا گزارده شود. این مهم، در ساحل 1924 بین همین باشگاه های خصوصی افتاد، که البته همچنان جنبه تفریح و سرگرمی داشت.
اما والیبال ساحلی که تا دهه 1930 به گسترش روزافزون خود در میان مردم ادامه می داد، در این سال ها با تغییر بزرگی همراه شد. پابلو جانسون، بازیکن قدرتمند تیم سالنی سانتامونیکا که از نظر فنی سرآمد بود، به همراه یکی از هم تیمی هایش تیمی دونفره را تشکیل دادند که در ساحل، روبروی تیم های شش نفره بازی می کردند. چراکه تا آن زمان والیبال ساحلی همچون والیبال سالنی اجرا می شد و فقط زمین بازی بود که از سالن به ساحل تغییر کرده بود. اما ایده بازی دونفره در ساحل از همان تصمیم پابلو جانسون آغاز شد که رفته رفته شکل عمومی و رسمی نیز به خود گرفت و تا این زمان ادامه پیدا کرده است.
از همان دوره و با این تغییر بزرگ که باعث جذاب تر، متفاوت تر و مستقل شدن این ورزش از والییال سالنی شد، والیبال ساحلی از امریکا به اروپا انتقال یافت و در کشورهای فرانسه، چکسلواکی، بلغارستان و لتونی زندگی تازه خود را در قاره سبز پی گرفت.
دهه 1940 اما آغاز برگزاری مسابقات والیبال ساحلی بود. مسابقاتی که همچون امروز برای جایزه نقدی برگزار نمی شد و فقط رتبه بندی و نهایتا یک جام قهرمانی به برندگانش تعلق می گرفت. این در حالی بود که با افزایش تعداد ورزشکاران و تیم های این رشته سرانجام اولین دوره مسابقات والیبال ساحلی در سال 1948 با در نظر گرفتن جایزه برای برندگانش برگزار شد. جایزه این رقابت ها که در کالیفرنیا برگزار شد، یک جهبه نوشیدنی پپسی بود. از آن زمان بود که پیکارهای والیبال ساحلی جایزه دار شد. اما همچنان تا سال 1974 جوایز غیرنقدی و کالایی به برندگان تورنمنت های مختلف تعلق می گرفت. در این سال مسابقات ساحلی در ساحل سن دیه گو برگزار شد که جایزه نقدی 1500 دلاری داشت. این مسابقات با استقبال چشمگیری از سوی بازیکنان همراه بود و جمعیت زیادی از علاقه مندان نیز برای تماشای بازی های آن به ساحل آمده بودند. این بود که رفته رفته جوایز نقدی برای مسابقات ساحلی به یک امر التزامی تبدیل شد و همچنین در نظر گرفتن فضایی برای تماشاگران که بتوانند به راحتی ورزش ساحلی مورد علاقه خود را به تماشا بنشینند.
سال 1987 فدراسیون جهانی والیبال اولین دوره مسابقات قهرمانی جهان را در این رشته به میزبانی ریودوژانیرو برگزار کرد و این مسابقات را به صورت سالانه پی گرفت.
اما از سال 1989 عنوان تور را برای این مسابقات برگزید که البته تنها در یک کشور برگزار می شد. اما اولین دوره تور جهانی ساحلی به معنای امروزی این تورها که در کشورهای مختلف انجام می پذیرد، در سال 1992 برگزار شد. این مسابقات در کشورهای ژاپن، پورتوریکو، برزیل، ایتالیا و استرالیا انجام گرفت.
در همین سال، والیبال ساحلی به عنوان یک رشته مهمان در بازی های المپیک بارسلون به نمایش گذاشته شد و در سال 1993 نیز کمیته بین المللی المپیک پذیرفت تا والیبال ساحلی به عنوان یکی از ورزش های المپیکی رسما از المپیک آتلانتا 1996 در این بازی ها حضور داشته باشد.
تورهای جهانی ساحلی نیز از سال 1999 زیرمجموعه مسابقات انتخابی المپیک قرار گرفت و از سال 2002 نیز مسابقات ساحلی در رده های سنی پایه طراحی و اجرا شد.
والیبال ساحلی اکنون به عنوان ورزشی که یکی از پربیننده ترین ورزش های المپیک است، در 90 کشور جهان به طور رسمی پیگیری می شود و سالانه شاهد حدود 200 تورنمنت با جایزه نقدی حدود 31 میلیون دلار است.
برگرفته از : iranvolleyball.com
