چه کنم که فرزندم پس از مهاجرت، زبان مادریش را فراموش نکند؟

791

آزاده شریفی آذر – شاید یکی از چالش هایی که خانواده ها پس از مهاجرت و بعد از گذشت مدتی با آن درگیر هستند، فراموش شدن زبان مادری از جانب فرزندانشان است. اما چه کنیم تا با این مشکل کنار بیاییم؟

شاید بهتر باشد پیش از پرداختن به راهکارها ، چرایی چنین پیشامدی را بررسی نماییم؛ فرزند من به تازگی وارد یک محیط جدید شده است ، اولین مولفه وی برای برقراری ارتباط با دیگر همسالان خود، یادگیری زبان محیط جدید است. از آنجایی که در مدارس ، به زبان کشور مقصد صحبت می شود پس کودک تمام تلاش خود را می کند تا برای برقراری ارتباط بهتر با محیط و همسالانش ، تمرکزش را روی یادگیری زبان جدید بگذارد. از طرف دیگر پاسخی که از محیط می گیرد به زبان مقصد است . در نتیجه ساعاتی را که در مدرسه میگذراند تمامی کنش ها و واکنشهای کلامی ، به زبان مقصد می باشد؛ گوش کودک به مرور به شنیدن واژگان زبان مقصد عادت می کند، الفبای زبان مقصد را هر روز می نویسد و می خواند و خواه ناخواه تمامی ارتباطاتش در مدرسه به زبان کشور مقصد می باشد.

از طرف دیگر، در محیط خانه با معضلی به نام “ترس از عدم توانایی برقراری ارتباط با محیط” مواجه میشود؛ از آنجایی که بسیاری از خانواده های مهاجر نگران عدم توانایی خود و فرزندانشان در برقراری ارتباط با محیط جدید هستند ، ناخواسته تلاش می کنند تمام دانسته های خود و فرزندانشان در زمینه یادگیری زبان مقصد را در منزل به اشتراک بگذارند و به این ترتیب سطح یادگیری زبانشان را تقویت کنند. در نتیجه به دلیل این که کودکان نسبت به بزرگسالان توانایی بیشتری برای سازگاری با محیط جدید دارند ، خواه ناخواه به مرور زبان مادری را فراموش می کنند و حتی بعضا دیده می شود پس از دو سال که از مهاجرت می گذرد ، کودک دیگر قادر به تشخیص حروف زبان مادری نمی باشد و نوع نوشتار و حتی صداهای حروف را هم فراموش می کند.

حال چه باید کرد تا فرزند ما در کنار یادگیری رو به رشد زبان جدید، در حفظ و تقویت زبان مادری هم توانا باشد؟ قطعا راهکارهای فراوان و خلاقانه ای در این زمینه وجود داردکه در اینجا به اختصار به چند نمونه از آن ها می پردازیم:

۱-شاید اولین و مهم ترین شیوه برای تقویت زبان مادری ، ملزم شدن اعضای خانواده به صحبت کردن به زبان کشور خودشان در منزل باشد.

۲-شنیدن قصه به زبان مادری؛ اگر کودک در کشور خودش به سن یادگیری حروف الفبا رسیده باشد (سن مدرسه)، بهتر است از او بخواهیم خودش کتاب را بلند خوانی کند.

۳-بازی با حروف؛ بازیهایی مثل جدول کلمات متقاطع، بازی با کلمات و یا حتی اسم-فامیل می توانند در تقویت زبان بسیار کارآمد باشند.

۴-شیوه نمایشی؛ از دیگر راهکارهای مفید برای یادگیری بهتر ، قرار دادن فرد در موقعتهای متفاوت و دخیل کردن مستقیم وی در بیان جملات و واژگان مربوطه می باشد.

نمونه های بالا، تنها یکی از صدها شیوه ای بود که می توان در تقویت زبان مادری کودکان مهاجر به کار برد که این میان خلاقیت خانواده و پیگیری مداوم ، بسیار کمک کننده می باشد.

کلام آخر، زبان مادری هر فرد “هویت”اوست. اگر به هزاران دلیل موجه به زندگی در غربت تن داده ایم ، اما یادمان باشد هویتمان را حفظ کنیم، که من مهاجر می توانم نماینده تاریخ و تمدنم باشم؛ با حفظ هویتم می توانم تاریخم، تمدنم و فرهنگم را به جامعه ای که امروز پذیرایم شده بنمایانم که آن وقت دیگر “مهاجری”فرار کرده از فرهنگم نخواهم بود، بلکه “انسانی”هستم که ناملایمات و بدعهدی های جامعه ام را تاب نیاورده ام و رخت سفر بسته ام.