هدهد در زبان فارسی

conference-of-birdsاین پرنده نام‌های مختلفی در زبان فارسی دارد. هدهد و شانه به‌سر دو نام اصلی اویند که اولی به صدای وی و دیگری به کاکل شانه‌مانند روی سرش اشاره دارد. پوپک نام دیگری است که آن هم از آواز این پرنده گرفته شده و مرغ سلیمان هم نامی ست که به نقش وی در داستان پیام‌بری او از سلیمان به بلقیس ملکهٔ سبا اشاره دارد.

شاید پررنگ ترین حضور هدهد در ادبیات فارسی نقش آن در منطق الطیر اثر معروف عطار نیشابوری باشد. این کتاب داستان حرکت و مسافرت پرندگانی را عنوان میکند که با هدایتگری هدهد میخواهند به کوه قاف و سیمرغ برسند. در این داستان هر پرنده را میتوان استعاره از یک گروه از انسان ها دانست. زمانیکه هدهد به تشویق پرندگان به آغاز سفر میگیرد هر یک بنا به بهانه ای میگذارند تا از همراهی شانه خالی کنند. در جای جای این داستان هدهد بنا به شرایط و بهانه های پرندگان داستانی را بازگو میکند که بلندترین و مشهورترین و بلندترین آنها داستان شیخ صنعان (یا سمعان) است. داستان پرندگان آنگاه به پایان میرسد که بیست و نه مرغ و هدهد به کوه قاف میرسند و آنجاست که در می یابند سیمرغ خودشان (سی مرغ) هستند. از مجمع پرندگان (منطق الطیر) باز هم برایتان خواهیم نوشت.

حضور دیگر هدهد در ادبیات تمثیلی فارسی در نقش پیام رسان سلیمان پیامبر است. پیامی از سوی سلیمان به ملکه بلقیس در سرزمین سبا که این خود داستان دیگری است!

مژده ای دل که دگر باد صبا بازآمد هدهد خوش خبر از طرف سبا بازآمد
برکش ای مرغ سحر نغمه داوودی باز که سلیمان گل از باد هوا بازآمد

 حافظ شیرازی

منابع:

https://fa.wikipedia.org/wiki/منطق‌الطیر

http://burning-phoenix.mihanblog.com/post/375